ಭಾರತ-ಇಂಡೊನೇಷ್ಯಾ ಬಾಂಧವ್ಯ: ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸ್ಥಿರತೆಯತ್ತ ಏಷ್ಯಾ

1962ರ ಇಂಡೋ-ಚೀನಾ ಯುದ್ಧದ ಬಳಿಕ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಚೀನಾಗಳು ವಿಭಿನ್ನ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ತಮ್ಮ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಪ್ರಭಾವ ವಿಸ್ತರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವತ್ತ ಗಮನ ಹರಿಸುತ್ತವೆ.  ಚೀನಾ ಹೊಸ ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಪೂರ್ವ ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಪ್ರಭಾವ ವೃದ್ಧಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ ಬರ್ಮಾದ (ಈಗಿನ ಮ್ಯಾನ್ಮಾರ್)  ಮಿಲಿಟರಿ ಆಡಳಿತದ ಜೊತೆ ನಿಕಟ ಸಂಪರ್ಕ ಸಾಧಿಸುವ ಮೂಲಕ ಭಾರತದ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ತಡೆಯೊಡ್ಡಿತ್ತು. ಇತ್ತ ಭಾರತ ಪೂರ್ವ ಏಷ್ಯಾ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಜೊತೆ ತೊಡಗಿಕೊಂಡರೆ, ಸೊವಿಯೆತ್ ಒಕ್ಕೂಟ ಮುನಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೋ ಎಂಬ ಶೀತಲ ಸಮರದ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರಗಳಿಂದಾಗಿ ಪೂರ್ವ ಏಷ್ಯಾದಿಂದ ದೂರ ಉಳಿದಿತ್ತು. ಆದರೆ ಪಿ. ವಿ ನರಸಿಂಹ ರಾವ್ ಪ್ರಧಾನಿಯಾದ ಬಳಿಕ ಭಾರತದ ನಿಲುವುಗಳಲ್ಲಿ ಬಹಳಷ್ಟು ಬದಲಾವಣೆಗಳಾಗಿತ್ತು. ನರಸಿಂಹ ರಾವ್ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ 'ಪೂರ್ವದತ್ತ ನೋಡು'ವ (Look East) ವಿದೇಶಾಂಗ ನೀತಿಯೊಂದು ರೂಪುಗೊಂಡು ಪೂರ್ವ ಏಷ್ಯಾದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಜೊತೆ ಸಾಕಷ್ಟು ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳಿಗೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತ್ತು. ಪೂರ್ವದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳತ್ತ ಭಾರತದ ಈ ಯೋಜನೆ ವಿಸ್ತೃತ ಯೋಜನೆಯಾಗಿದ್ದು ಆಸಿಯಾನ್ ಜೊತೆಗೂ ಉತ್ತಮ ಬಾಂಧವ್ಯ ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡು ಆಗ್ನೇಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಕಡೆಗೂ ಗಮನ ಹರಿಸಿತ್ತು. ಮುಂದೆ ಅಟಲ್ ಬಿಹಾರಿ ವಾಜಪೇಯಿಯವರು ಪ್ರಧಾನಿಯಾದಾಗಲೂ ಈ ಕುರಿತಾಗಿ ಧನಾತ್ಮಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳಾದವು. ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿಯವರು ಪ್ರಧಾನಿಯಾದ ಬಳಿಕ 'ಪೂರ್ವದತ್ತ ನೋಡು'ವ ಭಾರತದ ನೀತಿಯನ್ನು ಮೇಲ್ದರ್ಜೆಗೇರಿಸಿ 'ಪೂರ್ವದೊಂದಿಗೆ ಕಾರ್ಯಪ್ರವೃತ್ತ'ವಾಗುವ (Act East) ಮೂಲಕ ಪೂರ್ವ ಏಷ್ಯಾ ದೇಶಗಳ ಜೊತೆಗಿನ ಹೊಸ ಬಾಂಧವ್ಯಕ್ಕೆ ನಾಂದಿ ಹಾಡಿದರು.

'ಪೂರ್ವದೊಂದಿಗೆ ಕಾರ್ಯಪ್ರವೃತ್ತ'ವಾಗುವ ಮಹತ್ತರ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಅರ್ಥಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಜಾರಿಗೆ ತರುವಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಾಗುತ್ತಿವೆ. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಭಾರತ ಇದೇ ಪ್ರಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಗೆ ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾದ ಜೊತೆ ಜಂಟಿ ವಾಯುಸೇನಾ ಸಮರಭ್ಯಾಸ ನಡೆಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ್ದು, ಪೂರ್ವ ಏಷ್ಯಾಗಳ ಜೊತೆಗಿನ ಭಾರತದ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಬದ್ಧತೆಯನ್ನು ನಿರೂಪಿಸಿದೆ. ಜಂಟಿ ಸಮರಾಭ್ಯಾಸ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೇ, ಸಾಗರ ಸಂಬಂಧಿ ಭದ್ರತಾ ಸಹಕಾರವನ್ನು ಸಾಕಾರಗೊಳಿಸಲು, ಭಾರತ ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾದ ನಾವಿಕರಿಗೆ ಜಲಾಂತರ್ಗಾಮಿ ನೌಕೆಗಳ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ತರಬೇತಿ ನೀಡಲು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದೆ. ಈ ಎರಡು ದೇಶಗಳು ರಕ್ಷಣಾ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ಇನ್ನಿತರ ಮಿಲಿಟರಿ ಸಂಬಂಧಿತ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಪರಸ್ಪರ ಸಹಕಾರ ನೀಡಲು ಉತ್ಸುಕವಾಗಿವೆ. ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಜೊಕೊವಿ ವಿಡೊಡೊ 2016ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ ನಲ್ಲಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮೂಲಭೂತ ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ರಕ್ಷಣಾ ಸಹಕಾರ ಒಪ್ಪಂದವೊಂದರ ರೂಪುರೇಷೆ ಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಶಕ್ತಿ ಸಮತೋಲನಗಳು, ಭಾರತ ಮತ್ತು ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧಗಳಿಗೆ ಹೊಸ ಭಾಷ್ಯ ಬರೆಯಲಿದೆ.

ಜೊಕೊವಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಭಾರತ ಮತ್ತು ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾಗಳೆರಡೂ ದಕ್ಷಿಣ ಚೀನಾ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಚೀನಾದ ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ನಡೆಯ ಕುರಿತಾಗಿ ತಮ್ಮ ಕಳವಳಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದು, ಈ ವಿವಾದವನ್ನು ಶಾಂತಿಯುತವಾಗಿ, ಜಾಗತಿಕ ಮೌಲ್ಯಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಬಗೆಹರಿಸುವತ್ತ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂಬ ನಿರ್ಣಯಕ್ಕೆ ಬಂದಿವೆ. ದಕ್ಷಿಣ ಚೀನಾ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಚೀನಾದ ಆಟಾಟೋಪಗಳ ಕುರಿತಾಗಿ ಹಲವಾರು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಅಸಮಧಾನ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿವೆಯಾದರೂ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಇಂಡೊನೇಷ್ಯಾಗಳ ವಿಚಾರ ಭಿನ್ನ. ಏಕೆಂದರೆ ಈ ಎರಡೂ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೂ ದಕ್ಷಿಣ ಚೀನಾ ಸಮುದ್ರ ವಿವಾದಕ್ಕೂ ಯಾವುದೇ ನೇರ ಸಂಬಂಧ ಇಲ್ಲ! ದಕ್ಷಿಣ ಚೀನಾ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಚೀನೀಯರು ಎಷ್ಟೇ ಪ್ರಭಾವ ವೃದ್ಧಿಸಿಕೊಂಡರೂ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾಗಳಿಗೆ ಯಾವುದೇ ನೇರ ನಷ್ಟ ಇಲ್ಲದೇ ಹೋದರೂ ಈ ಎರಡು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಚೀನಾ ಆಕ್ರಮಣಕ್ಕೆ ಸವಾಲು ಹಾಕುವ ಸಾಹಸ ಮಾಡಿದ್ದು ವಿಶೇಷವೇ ಸರಿ. ಚೀನಾದ ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ನಡೆ ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಮೌಲ್ಯಗಳಿಗೆ ಚೀನಾ ತೋರುತ್ತಿರುವ ಅಸಡ್ಡೆಯ ಜೊತೆ ಜೊತೆಗೆ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಭದ್ರತೆಯಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕಾದ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯ ಮೋದಿ ಮತ್ತು ಜೊಕೊವಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೇ ಇತರ ಏಷ್ಯಾದ ನಾಯಕರನ್ನು ಎಚ್ಚೆತ್ತುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡಿದೆ. ಭಾರತಕ್ಕೆ ಇಂಡೋ-ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಸಾಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಚೀನಾ ತಲೆನೋವಾಗಿದ್ದರೆ, ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾದ ನಟುನಾ ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿ ಚೀನೀ ನೌಕಾಪಡೆಗಳ ಪ್ರಭಾವ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುವುದು ಜೊಕೊವಿ ಕಳವಳಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.

ಈ ಎಲ್ಲಾ ಕಾರಣಗಳಿಂದಾಗಿ, ಭಾರತ ಮತ್ತು ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾಗಳು ತಮ್ಮ ಭದ್ರತಾ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವತ್ತ ಗಮನಹರಿಸಿವೆ. 2005ರಲ್ಲಿ ಸಮರತಾಂತ್ರಿಕ ಪಾಲುದಾರಿಕೆ ಒಪ್ಪಂದವೊಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿ ವರ್ಷಕ್ಕೊಂದು ಬಾರಿ ಎರಡೂ ದೇಶಗಳು ಒಟ್ಟು ಸೇರಿ ಸಮರತಾಂತ್ರಿಕ ವಿಷಯ ವಿನಿಮಯಕ್ಕೆ ಪೂರಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲಾಗಿದೆ. 2001ರಲ್ಲಿ ಸಿದ್ಧವಾಗಿದ್ದ ರಕ್ಷಣಾ ಸಹಕಾರ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು 2006ರಲ್ಲಿ ಅಂಗೀಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪರಸ್ಪರ ಕಾನೂನು ನೆರವಿನ ಒಪ್ಪಂದವೊಂದು ಏರ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು ಎರಡೂ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳೂ ಪರಸ್ಪರರಿಗೆ ಅವಶ್ಯವಿರುವ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಕಲೆಹಾಕಿ ವಿನಿಮಯ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸುವಲ್ಲಿ ನೆರವು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಇವಿಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಜಂಟಿ ನೌಕಾ ಸಮರಾಭ್ಯಾಸಗಳು, ಗಸ್ತು ತಿರುಗುವಿಕೆ ಇನ್ನಿತರ ನೌಕಾಪಡೆಯ ಜಂಟಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಭಾರತ ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ ಸಂಬಂಧಗಳ ತಳಹದಿಯನ್ನು ಭದ್ರಗೊಳಿಸುತ್ತಿವೆ. ಇಂಡೊನೇಷ್ಯಾ ಪಾಲಿಗೆ ಮಿಲಿಟರಿ ಸರಕುಗಳ ಪೂರೈಕೆಯಲ್ಲೂ ಭಾರತ ಸೈ ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಭೌಗೋಳಿಕವಾಗಿಯೂ ಈ ಬಾಂಧವ್ಯ ಸದ್ಯದ ಭೂರಾಜಕೀಯದ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳಿಗೆ ಪೂರಕ ಎನಿಸುವಂತಿದೆ. ಯುರೋಪ್, ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯ, ಮತ್ತು ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಾಗಳ ಸಾಗರ ಸಂಪರ್ಕ ನಿರಾತಂಕವಾಗಿ ಸಾಗುವಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾಗಳ ನೌಕಾಪಡೆಗಳ ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ಅಗತ್ಯ. ಹಿಂದೂ ಮಹಾಸಾಗರದಿಂದ ಬಂಗಾಳ ಕೊಳ್ಳಿ ಮತ್ತು ಮಲಕ್ಕಾದ ಜಲಸಂಧಿಯವರೆಗಿನ ಸಾಗರ ಸಾಮ್ರಜ್ಯದ ನಿಯಂತ್ರಣ ಈ ಜಂಟಿ ನೌಕಾಪಡೆಯಿಂದ ಸಾಧ್ಯ. ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಉಳಿಸಿ ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡು ಬಂದ ನೈತಿಕ ಪ್ರಭಾವದಿಂದಾಗಿ ಇವತ್ತಿಗೆ ಭಾರತೀಯ ನೌಕಾಸೇನೆ, ಚೀನಾ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಸವಾಲಾಗಬಲ್ಲ ಏಕೈಕ ಶಕ್ತಿ ಎನ್ನುವ ಭರವಸೆ ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೇ ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಾದ ಅನೇಕ ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿದೆ. 

ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಾಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತ ತನ್ನ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟಾಗಿ ಕಾರ್ಯರೂಪಕ್ಕಿಳಿಸುತ್ತಿದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಸಣ್ಣ ಪುಟ್ಟ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಚೀನಾ ಆಕ್ರಮಣಕ್ಕೆ ತಡೆ ಹಾಕಲು ಭಾರತದತ್ತ ನೋಡುವಂತಾಗಿದ್ದರೆ, ದೊಡ್ಡ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಭಾರತವನ್ನು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸ್ಥಿರತೆ ಮತ್ತು ಬೆಳವಣಿಗೆ ಪೂರಕ ಶಕ್ತಿ ಎಂಬ ನಿಲುವು ತಳೆದಿರುವುದು ಭಾರತದ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಪ್ರಭಾವ ವೃದ್ಧಿಸಿರುವುದಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿ. ಭಾರತ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಆಲಿಪ್ತ ನೀತಿಯಿಂದ ಹೊರಬರುತ್ತಿದ್ದು, ಇನ್ನಷ್ಟು ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಗೆಲುವುಗಳನ್ನು ಕಾಣುವ ಕಾತುರದಲ್ಲಿದೆ. ಭಾರತ-ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾಗಳ ಮಧ್ಯೆ ನಡೆದ ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ಮಾತುಕತೆಗಳು ನಿಸ್ಸಂಶಯವಾಗಿ ಭಾರತದ ವರ್ಚಸ್ಸು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದಲ್ಲದೇ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಶಕ್ತಿ ಸಮತೋಲನದಲ್ಲಿ ಮಹತ್ತರ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಲಿದೆ.

(This article was published in Vishwavani Newsapaper on 16 February 2017)

      KEERTHIRAJ (prof.keerthiraj@gmail.com)

      

International Relations and Political Science

Alliance University, Bengaluru

ಚೀನಾ-ಪಾಕ್ ಸರ್ವಋತು ಸ್ನೇಹದಲ್ಲೊಂದು ಅಪಸ್ವರ!

" ಪಾಕಿಸ್ತಾನ-ಚೀನಾಗಳ ಸ್ನೇಹ ಪರ್ವತಗಳಿಗಿಂತ ಎತ್ತರ, ಸಮುದ್ರಗಳಿಗಿಂತ ಆಳ, ಜೇನಿಗಿಂತ ಸಿಹಿ ಮತ್ತು ಉಕ್ಕಿಗಿಂತಲೂ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ" ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ನಾಯಕರು ತಮ್ಮ ಭಾಷಣಗಳಲ್ಲಿ ಪದೇ ಪದೇ ಹೇಳಿಕೊಂಡು ಬಂದಿದ್ದಾರೆ.  ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಚೀನಾ ಕೂಡ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಅತ್ಯಾಪ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಸ್ಥಾನ ನೀಡಿ ಪೋಷಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದಿದೆ. ಇಂಥದ್ದೊಂದು ಸ್ನೇಹಕ್ಕೆ ಈ ಎರಡೂ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಭಾರತ ದ್ವೇಷೀ ಮನೋಭಾವವೂ ಒಂದಷ್ಟು ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದೆ. ಭಾರತ ಜಾಗತಿಕ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿಡುತ್ತಿರುವ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸದ ಹೆಜ್ಜೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಮೈಪರಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ ಚೀನಾ ಆಕ್ರಮಣಶೀಲತೆಗೆ ತಡೆಯಾಗಿ ನಿಲ್ಲುವ ಪ್ರಭಾವಿ ಶಕ್ತಿಯೊಂದು ತನ್ನ ಮಗ್ಗುಲಲ್ಲೇ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವುದು ಚೀನಿ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ನಾಯಕರಿಗೆ ನುಂಗಲಾರದ ತುತ್ತಾಗಿದೆ. ಚೀನಾ ತನ್ನ ಕೀಳರಿಮೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಭಾರತದ ವಿರುದ್ಧ ಪಾಕಿಸ್ತಾನವನ್ನು ಛೂ ಬಿಡುತ್ತಿರುವುದು ಇವತ್ತಿಗೆ ಗುಟ್ಟಾಗಿ ಉಳಿದಿಲ್ಲ. ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಭಾರತದ ವಿರುದ್ಧ ಮಾಡಿದ ಎಲ್ಲಾ ಮಸಲತ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಲ್ಲ ಒಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಚೀನಾ ಕೈವಾಡ ಇದ್ದೇ ಇತ್ತು. ಕಾರಣಗಳೇನೆ ಇರಲಿ ಚೀನಾ ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನಗಳ ನಡುವೆ ವಿಚಿತ್ರ ಎನಿಸಿದರೂ ಸರ್ವಋತು ಸ್ನೇಹ ಬೆಳೆದಿರುವುದಂತೂ ನಿಜ!

ಈ ಎರಡು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಸ್ನೇಹದ ಕುರುಹಾಗಿ ಚೀನಾ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ 'ಚೀನಾ-ಪಾಕಿಸ್ತಾನ್ ಆರ್ಥಿಕ ಕಾರಿಡಾರ್ ಯೋಜನೆ'ಯೊಂದು ( China­Pakistan Economic Corridor-CPEC) ಜಾರಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಯೋಜನೆಯೊಂದಿಗೆ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಮತ್ತು ಚೀನಾಗಳ ತಮ್ಮ ಸರ್ವಋತು ಗೆಳೆತನದ ಇತಿಮಿತಿಗಳು ಎರಡೂ ದೇಶಗಳಿಗೆ ಅರಿವಾಗತೊಡಗಿದೆ. ಚೀನಾ ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನಗಳ ಸ್ನೇಹ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಮತ್ತು ಮಿಲಿಟರಿ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ಸು ಕಂಡಿತ್ತಾದರೂ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದಲ್ಲಿ 'ಚೀನಾ-ಪಾಕಿಸ್ತಾನ್ ಆರ್ಥಿಕ ಕಾರಿಡಾರ್' ಪಾಕಿಸ್ತಾನದೊಳಗಡೆ ಅನೇಕ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟುಗಳಿಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ. ಪಾಕಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿ ಚೀನಾಗಿಂತ ಭಿನ್ನ ರಾಜಕೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ವಿಭಿನ್ನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಸ್ಮಿತೆಗಳಿರುವುದು ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಈ ಎರಡು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಸಂಬಂಧಗಳ ಮೇಲೆ ಇದು ಬೀರುವ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಚೀನಾಗೆ ಅರಿವಾಗಿದ್ದು ಈ ಹೊಸ ಯೋಜನೆ ಕಾರ್ಯರೂಪಕ್ಕಿಳಿದಾಗಲೇ! ಎರಡು ದೇಶಗಳ ರಾಜತಂತ್ರಜ್ಞರು ಮತ್ತು ಮಿಲಿಟರಿಗಳ ನಡುವಿನ ಬಾಂಧವ್ಯ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೇ ಇಂಥಾ ಯೋಜನೆಗಳ ಅನುಷ್ಠಾನಗಳಿಗೆ ಆ ದೇಶಗಳ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯಗಳ ಪರಿಚಯವೂ ಅತ್ಯವಶ್ಯಕ. ಈಗಾಗಲೇ ಚೀನಾ-ಪಾಕಿಸ್ತಾನ್ ಆರ್ಥಿಕ ಕಾರಿಡಾರ್  ಗೆ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದೊಳಗಡೆ ಚೀನಾಗೆ ಭದ್ರತೆಯ ಕುರಿತಾಗಿ ಅನುಮಾನಗಳಿವೆ. ಇದರ ಮೇಲೆ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಮಾಧ್ಯಮ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳು ಈ ಮಲ್ಟಿ-ಬಿಲಿಯನ್ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಚೀನಾಗೆ ಅಸಮಧಾನವಿರುವುದು ಈ ಎರಡು ದೇಶಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಎಲ್ಲವೂ ಸರಿ ಇಲ್ಲ ಎಂಬ ಸಂದೇಶ ರವಾನಿಸಿದೆ. ಈ ಬಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯದಿಂದ ಭಾರತವೂ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿಶ್ವದ ಹಲವು ಶಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ ಲಾಭವೇ ಆಗಲಿದೆ ಎನ್ನುವುದು ವಿಶೇಷ!

ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ಏಕ ಪಕ್ಷ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿದ್ದು, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಎಲ್ಲಾ ನಿರ್ಧಾರಗಳು ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿದೆ. ಚೀನಾದ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಳಹಂತದ ಪ್ರಾಂತೀಯ ಸರಕಾರಗಳಿಗೆ, ಕೇಂದ್ರದ ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ವಿವೇಚನೆಗೆ ಮತ್ತು ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಅಧಿಕಾರವಿದ್ದರೂ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಿತಾಸಕ್ತಿ ಅಥವಾ ವಿದೇಶಾಂಗ ನೀತಿಯ ವಿಚಾರಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಕೇಂದ್ರದ ನಿರ್ಧಾರಗಳು ಅಂತಿಮವಾಗಿದ್ದು, ಚೀನಾದ ಕೇಂದ್ರ ಏಕಪಕ್ಷೀಯವಾಗಿ ತೀರ್ಮಾನಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯ. ಪ್ರಾಂತೀಯ ಸರಕಾರಗಳ ಸಂಕೀರ್ಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದ ಮಾಧ್ಯಮ ಕ್ಷೇತ್ರದವರೆಗೆ ಚೀನಾದ ಎಲ್ಲಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಕೇಂದ್ರ ಸರಕಾರದ ನಿರ್ಣಯವನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಚಾಚೂ ತಪ್ಪದೆ ಪಾಲಿಸುತ್ತವೆ. Belt and Road Initiative (BRI)ನಂಥಾ ಹಿಂದಿನ ಕೆಲ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಚೀನಾದ ತಳಹಂತದ ರಾಜಕೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದ ರೀತಿ, ಚೀನಾದ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ನಿರ್ಧಾರಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಹಿಡಿದ ಕನ್ನಡಿಯಂತಿತ್ತು. ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಚೀನಾದ ಕೇಂದ್ರ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಪಕ್ಷದ ನಿರ್ಧಾರಗಳು ಚೀನಾದ ಮೂಲೆ ಮೂಲೆಯಲ್ಲೂ ಪ್ರಶ್ನಾತೀತವಾಗಿ ಪಾಲಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ.

ಚೀನಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ತದ್ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ, ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಕಳೆದ ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ, ವಿಕೇಂದ್ರೀಕರಣಕ್ಕೆ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ನೀಡಿದೆ. ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಸಂವಿಧಾನಕ್ಕೆ ಹದಿನೆಂಟನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿಯಾದ ಮೇಲಂತೂ ಸಂಯುಕ್ತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿದೆ. ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಂತೀಯ ಸರಕಾರಗಳೆರಡೂ ಜನರಿಂದಲೇ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿದ್ದು ಕೇಂದ್ರ ಏಕಪಕ್ಷೀಯವಾಗಿ ವರ್ತಿಸುವಂತಿಲ್ಲ. ಪ್ರಾಂತೀಯ ಸರಕಾರಗಳಿಗೆ ಸಂವಿಧಾನಬದ್ಧವಾದ ಅಧಿಕಾರಗಳಿರುವುದರ ಜೊತೆ, ಆಳ್ವಿಕೆಗೆ ಒಳಪಡುವ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳು ಉದ್ಭವವಾದಾಗ ಕೇಂದ್ರ ಸರಕಾರದ ನೀತಿಗಳನ್ನು ಸಾರಾಸಗಟಾಗಿ ವಿರೋಧಿಸುವ ಅಧಿಕಾರ ಪ್ರಾಂತೀಯ ಸರಕಾರಗಳಿಗಿದೆ. ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳ ನಡುವೆ ಇರುವ ಜನಾಂಗೀಯ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು ಈ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಬಿಗಡಾಯಿಸಿದೆ. ಇನ್ನು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು, ಚೀನಾ ಮಾಧ್ಯಮ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಂತಿಲ್ಲದೆ, ತಮ್ಮ ಸರಕಾರವನ್ನು ಮತ್ತದರ ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು ಖಂಡಿಸುವಷ್ಟು ಮುಕ್ತವಾಗಿವೆ. ಮುಖ್ಯವಾದ ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ವಿಚಾರಗಳಲ್ಲೂ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಕೇಂದ್ರ ಸರಕಾರದ ವಿರುದ್ಧ ಅಸಮ್ಮತಿಯ ಧ್ವನಿಗಳು ಕೇಳಿಬರುವುದರಿಂದ ಚೀನಾ-ಪಾಕಿಸ್ತಾನ್ ಆರ್ಥಿಕ ಕಾರಿಡಾರ್ ಗೂ ಈಗಾಗಲೇ ಅಪಸ್ವರಗಳೆದ್ದಿವೆ. ಇತ್ತೀಚೆಗಂತೂ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾದೇಶಿಕತೆಯ ಕೂಗು ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಿರುವುದು, ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಕೇಂದ್ರ ಸರಕಾರಕ್ಕೆ ಪರ್ಯಾಯ ಶಕ್ತಿ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಲ್ಲೂ ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿವೆ. ಈ ಎಲ್ಲಾ ಗಡಿಬಿಡಿಗಳ ಮಧ್ಯೆ 'ಚೀನಾ-ಪಾಕಿಸ್ತಾನ್ ಆರ್ಥಿಕ ಕಾರಿಡಾರ್ ಯೋಜನೆ' ಚೀನಾಗೆ ಅತ್ತ ನುಂಗಲೂ ಆಗದೆ, ಇತ್ತ ಉಗುಳಲೂ ಮನಸ್ಸಿಲ್ಲದ ಬಿಸಿತುಪ್ಪದಂತಾಗಿದೆ.

ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು ಈ ವಿಷಯವಾಗಿ ವಿಭಿನ್ನ ನಿಲುವುಗಳನ್ನು ತಳೆದಿದ್ದು, ಅವರದ್ದೇ ಆದ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರದೊಂದಿಗೆ ಚೀನಾದ ಹೊಸ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಮಾಧ್ಯಮಗಳು, ಈ ಯೋಜನೆಯ ಅಪಾರದರ್ಶಕತೆಯ ಕುರಿತು ಅಸಮಧಾನ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿ, ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಪರಿಸರದ ಮೇಲಿನ ಪ್ರಭಾವಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಶ್ನೆ ಮಾಡುತ್ತಿವೆ. 'ಚೀನಾ-ಪಾಕಿಸ್ತಾನ್ ಆರ್ಥಿಕ ಕಾರಿಡಾರ್', ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಇನ್ನೊಂದು ' ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪೆನಿ' ಯಾಗಿ, ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವ ಕಸಿದುಕೊಂಡು ಚೀನಾದ ಪರೋಕ್ಷ ವಸಾಹತುವನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಲಿದೆ ಎಂಬ ಆರೋಪವೂ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಕೇಳಿಬರುತ್ತಿದೆ. ಈ ಯೋಜನೆ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಪಂಜಾಬ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ನೀಡಿ, ಇತರ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಿಗೆ ಮೋಸ ಮಾಡಲಿದೆ ಎಂಬ ಪ್ರಾದೇಶಿಕತೆಯ ಧ್ವನಿಯೂ ಚೀನಾ ಯೋಜನೆಗೆ ದೊಡ್ಡ ತಲೆನೋವು. ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಮತ್ತು ಸಂಯುಕ್ತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಸಂಕೀರ್ಣತೆಗಳು ಚೀನಾದ ಏಕಿಕೃತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿಗೂ ಅಜಗಜಾಂತರ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿದೆ ಎಂಬ ಸತ್ಯ ಚೀನಾದ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ದಿಕ್ಕೆಡಿಸಿದೆ. ಚೀನಾ ನಾಯಕರು ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ಜನರ ಮನವೊಲಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಜಾರಿಯಲ್ಲಿದ್ದರೂ, ಫಲಿತಾಂಶ ಅಷ್ಟಕಷ್ಟೇ ಎನ್ನುವಂತಿದೆ.

ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕತೆಯ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ ಚೀನಾ ಎಂಥಾ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲೂ ತಾಳ್ಮೆ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳದೆ ಶಾಂತವಾಗಿರುವುದು ದಶಕಗಳಿಂದ ನಡೆದುಬಂದ ರೀತಿ.  ಚೀನಾ-ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಆರ್ಥಿಕ ಕಾರಿಡಾರ್ ಯೋಜನೆಯಿಂದಾಗಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಚೀನಾ ತಾಳ್ಮೆ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ ಮತ್ತು ಚೀನಾ ತನ್ನ ಹತಾಶೆಯನ್ನು ಗುಟ್ಟಾಗಿಡುವ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನೂ ಮಾಡಿಲ್ಲ. ಪಾಕಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಯೋಜನೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಧ್ವನಿ ಎತ್ತಿದವರನ್ನು ' ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಶತ್ರುಗಳು', 'ಅಪಪ್ರಚಾರಕರು' ಎಂದು ಜರೆಯುವ ಮೂಲಕ ವಿರೋಧಿಗಳನ್ನು ಹತ್ತಿಕ್ಕಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದೆ ಚೀನಾ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ! ಇವಿಷ್ಟು ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿ ಬೇರು ಬಿಟ್ಟಿರುವ ಭಯೋತ್ಪಾದಕ ಸಂಘಟನೆಗಳ ಹುಚ್ಚು ಆಲೋಚನೆಗಳು ತಮ್ಮ ಯೋಜನೆಗೆ ಕೊಡಲಿ ಪೆಟ್ಟಾಗಬಹುದು ಎಂಬ ಅಭದ್ರತೆಯ ಭಾವನೆ ಚೀನೀಯರಲ್ಲಿದೆ. ಪಾಕಿಸ್ಥಾನದ ರಾಜಕೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಅಸ್ಥಿರತೆ ಮತ್ತು ಯಾವ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಾದರೂ ಬದಲಾಗಬಲ್ಲ ವಿಚಿತ್ರ ಲಕ್ಷಣ, ಇನ್ನಿತರ ಹತ್ತು ಹಲವು ಅವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ನೆರಳಲ್ಲಿವೆ ಚೀನಾ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು. ಈ ಎರಡು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಸ್ನೇಹದ ಉದ್ದೇಶ ವಿಶ್ವ ಶಾಂತಿಗೆ ಧಕ್ಕೆ ತರುವುದೇ ಆಗಿರುವುದರಿಂದ, 'ಚೀನಾ-ಪಾಕಿಸ್ತಾನ್ ಆರ್ಥಿಕ ಕಾರಿಡಾರ್' ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಈ ದುಷ್ಟ ಕೂಟದಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯ ಉದ್ಭವಿಸಿ, ಈ ದೇಶಗಳು ದೂರವಾದರೂ ಸಂಕಟಪಡುವವರ್ಯಾರೂ ಇಲ್ಲ ಎನ್ನುವುದು ಖಂಡಿತ.

(This article was published in Vishwavani Newsapaper on 19 January 2017)

      KEERTHIRAJ (prof.keerthiraj@gmail.com)

      

International Relations and Political Science

Alliance University, Bengaluru

ಚೀನಾ ಆಕ್ರಮಣಕ್ಕೆ ಅಮೆರಿಕಾ-ಭಾರತ ಪ್ರತಿಬಾಣ

ಭಾರತದ ವಿರುದ್ಧ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೂ ಕುಮ್ಮಕ್ಕು ನೀಡುತ್ತಿರುವ ಚೀನಾಗೆ ಎದುರೇಟು ನೀಡಬೇಕಾದಲ್ಲಿ ಭಾರತಕ್ಕೂ ಅಮೆರಿಕಾದಂಥ ಬಲಿಷ್ಟ ರಾಷ್ಟ್ರವೊಂದರ ಸ್ನೇಹದ ಅವಶ್ಯಕತೆಯಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಅಮೆರಿಕಾ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಕಾಳಜಿಗಳಲ್ಲಿರುವ ಸಾಮ್ಯತೆಗಳು ಮತ್ತು ಪರಸ್ಪರ ಸಹಕಾರದ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಹಿಂದೆಂದಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿರುವುದು ಹೊಸ ಬಾಂಧವ್ಯಕ್ಕೆ ಮುನ್ನುಡಿ ಬರೆದಿದೆ.

-  ಕೀರ್ತಿರಾಜ್

ಏಷ್ಯಾ-ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಚೀನೀ ಮಿಲಿಟರಿ ಪ್ರಭಾವ ಮತ್ತು ಚೀನಾದ ಯುದ್ಧ ದಾಹಗಳಿಗೆ ಇದುವರೆಗೆ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಎದುರೇಟು ನೀಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಲ್ಲ. ತನ್ನ ನೆರೆಹೊರೆಯ ಎಲ್ಲಾ ದೇಶಗಳೊಂದಿಗೆ ವೈರತ್ವ ಸಾಧಿಸಿದಾಗಲೂ, ಅಮೆರಿಕಾವನ್ನೇ ಕೆಣಕುವ ಸಾಹಸ ಮಾಡಿದ್ದರೂ, ಚೀನಾಗೆ ಯಾರೂ ಏನೂ ಮಾಡಲಾರರು ಎಂಬ ವಿಷಯ ಮತ್ತೆ ಸಮರ್ಥಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ದಕ್ಷಿಣ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಚೀನಾ ಸಮುದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ತನ್ನ ತಂಟೆಗೆ ಬಂದರೆ ಅಮೆರಿಕಾ ಮೇಲೆ ಯುದ್ಧ ಸಾರುವುದಕ್ಕೂ ಸಿದ್ಧ ಎಂದಿರುವ ಚೀನಾ ವಿಶ್ವ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ತೆರೆದಿಟ್ಟಿದೆ. ಈ ಎಲ್ಲಾ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ ಚೀನಾವನ್ನು ಕಟ್ಟಿಹಾಕುವಂಥಾ ಸಮರ್ಥ ರಾಷ್ಟ್ರವೊಂದರ ಕೊರತೆ ಎದ್ದು ಕಾಣುತ್ತಿದೆ. ಚೀನಾ ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ವರ್ತನೆ ಅಮೆರಿಕಾಗೆ ವಿಶ್ವ ನಾಯಕತ್ವದ ಪ್ರಶ್ನೆಯಾದರೆ, ಭಾರತಕ್ಕದು ಮೂಲ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳ ಪ್ರಶ್ನೆಯಾಗಿ ಕಾಡುತ್ತಿದೆ. ಚೀನಾ ವಿಶ್ವಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಅಮೆರಿಕಾವನ್ನು ಸರಿಗಟ್ಟಬೇಕಾದಲ್ಲಿ, ಕ್ರಮಿಸಬೇಕಾದ ದೂರ ಬಹಳಷ್ಟಿದೆಯಾದರೂ, ಚೀನಾ ಉದ್ಧಟತನಕ್ಕೆ ಪ್ರತ್ಯುತ್ತರ ನೀಡುವಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕಾ ಸೋಲುತ್ತಿದೆ ಎನ್ನುವುದೂ ಅಷ್ಟೇ ಸತ್ಯ!

ಚೀನಾವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಏಷ್ಯಾ ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಮಿತ್ರ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಾದ ಪಿಲಿಪ್ಪೈನ್ಸ್, ಜಪಾನ್, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಸಿಂಗಾಪೂರ ಮತ್ತಿತರ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಕಡೆಗೆ ಅತಿಯಾಗಿ ಗಮನಹರಿಸುತ್ತಿರುವ ಅಮೆರಿಕಾದ ವಿದೇಶಾಂಗ ನೀತಿ ಧನಾತ್ಮಕ ಫಲಿತಾಂಶ ನೀಡಿಲ್ಲ. ಈ ಎಲ್ಲಾ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಸದೃಡವಾಗಿದ್ದರೂ, ದೈತ್ಯ ಚೀನಾ ಆರ್ಭಟ ಮತ್ತು ಬೆದರಿಕೆಗೆ ಒಳಗಾಗಿವೆಯೇ ವಿನಹ ಚೀನಾಗೆ ಮಿಲಿಟರಿ ಮತ್ತು ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಸವಾಲು ಒಡ್ಡುವುದು ದೂರದ ಮಾತು.  ಈ ಎಲ್ಲಾ ಕಾರಣಗಳಿಂದ,  ಅಮೆರಿಕಾ ವಿದೇಶಾಂಗ ನೀತಿ ತಜ್ಞರ ಗಮನ ಭಾರತದತ್ತ ತಿರುಗಿದೆ. ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಾಜಕಾರಣದಲ್ಲಿ ದಿನೇ ದಿನೇ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸ ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ಭಾರತ ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕಾದ ಏಕೈಕ ಆಯ್ಕೆ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಅಮೆರಿಕಾದ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ನಿಪುಣರು ಮನಗಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಟ್ರಂಪ್ ಅಥವಾ ಇನ್ಯಾರೇ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದರೂ, ಏಷ್ಯಾ ಪೆಸಿಫಿಕ್ ನಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕಾ ಮರುಸಮತೋಲನ ಸಾಧಿಸಲು ಭಾರತದ ಜೊತೆಗಿನ ಮಿತ್ರತ್ವ ಅಮೆರಿಕಾದ ಪಾಲಿಗೆ ಅನಿವಾರ್ಯ ಎನ್ನುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿದೆ. ಪ್ರಪಂಚದ ಎರಡು ಬೃಹತ್ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವಗಳು ಹಿಂದೆಂದಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಮತ್ತು ಮಿಲಿಟರಿ ಸಹಕಾರಗಳನ್ನು ವೃದ್ಧಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಿವೆ. ಭಾರತ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕಾಗಳ ಸದ್ಯದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಬಹಳಷ್ಟು ಸಾಮ್ಯತೆಗಳಿವೆ. ಪ್ರಧಾನಿ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿಯವರ ನಾಯಕತ್ವದಲ್ಲಿ ಆಲಿಪ್ತ ನೀತಿಯಿಂದ ಹೊರಬರುವ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿರುವ ಭಾರತ  ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ತನ್ನನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆಗಳಾಗಿವೆ. ಅಮೆರಿಕಾವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಭಾರತ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿಲ್ಲವಾದರೂ, ಇಂಡೊ-ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸಮತೋಲನ ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್-ದೆಹಲಿ ರಕ್ಷಣಾ ಒಪ್ಪಂದಗಳು ಬಹುಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರವಹಿಸಲಿದೆ.

ಹಿಂದೆಲ್ಲಾ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಪರವಹಿಸಿಕೊಂಡು ಭಾರತವನ್ನು ಟೀಕಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಅಮೆರಿಕಾದ ನಿಲುವುಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಬದಲಾವಣೆಗಳಾಗಿವೆ. ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಕಿಡಿಗೇಡಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರವಾಗಿ ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆ ಗಡಿನಿಯಂತ್ರಣ ರೇಖೆ ದಾಟಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿರುವ ಉಗ್ರ ನೆಲೆಗಳನ್ನು ಧ್ವಂಸ ಮಾಡಿದಾಗ, ಈ ಕೃತ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಅಮೆರಿಕಾ ಭಾರತವನ್ನು ತರಾಟೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಎಂಬ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಭ್ರಮನಿರಸನವಾಗಿತ್ತು. ತನ್ನ ಎಂದಿನ ವರಸೆ ಬದಲಿಸಿದ ಅಮೆರಿಕಾ, ಭಾರತವನ್ನು ಟೀಕಿಸದೆ ಎರಡೂ ದೇಶಗಳು ಈ ವಿವಾದಗಳನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಲು ಶ್ರಮಪಡಬೇಕು ಎಂದು ಕೈತೊಳೆದುಕೊಂಡಿತ್ತು. ಭಾರತದ ಸ್ನೇಹ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಇಷ್ಟವಿಲ್ಲದೇ ಅಮೆರಿಕಾ ರಾಜಕೀಯ ಸಂದರ್ಭಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾದ (Politically Correct) ಹೇಳಿಕೆ ಕೊಟ್ಟು ಜಾಣತನ ತೋರಿಸಿತ್ತು! ಈ ನಡೆ ಭಾರತದ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದಲ್ಲೂ ಅಮೆರಿಕಾ ಭಾರತದ ಪರವಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಭಾವನೆ ಮೂಡಿಸಿದ್ದಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ ಅಮೆರಿಕಾ ತನ್ನ ವಿದೇಶಾಂಗ ನೀತಿಯ ಆದ್ಯತೆಯಾಗಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಬದಲು ಭಾರತವನ್ನು ಆಯ್ದುಕೊಂಡಿದ್ದು ಸ್ಪಷ್ಟ. ದಶಕಗಳಿಂದ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಅಮೆರಿಕಾದ ನೆರವು ಪಡೆದುಕೊಂಡು ಅಮೆರಿಕಾದ ಬೆನ್ನಿಗೆ ಚೂರಿ ಹಾಕುತ್ತದೆ ಎಂಬ ವಿಚಾರ ತಡವಾಗಿಯಾದರೂ ಅಮೆರಿಕಾಗೆ ಅರಿವಾಗಿದೆ. ದೀರ್ಘಕಾಲದ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಗೆಳೆತನಕ್ಕೆ ಸಮಯಸಾಧಕತೆಗಿಂತ, ಆಯಾ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮೌಲ್ಯಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗುತ್ತವೆ. ಈ ವಿಚಾರ ಅಮೆರಿಕಾ ಮತ್ತು ಭಾರತಗಳಿಗೂ ಅನ್ವಯವಾಗುತ್ತದೆ.

1962ರ ಯುದ್ಧದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಚೀನಾದಿಂದ ಭಾರತಕ್ಕಿದ್ದ ಸವಾಲುಗಳು ಇವತ್ತಿನ ಸವಾಲುಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನ. 1962ರಲ್ಲಿ ಭಾರತವನ್ನು ಉತ್ತರದ ಗಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಡಿದ್ದ ಚೀನಾ ನೌಕಾಶಕ್ತಿ ಅಷ್ಟಕ್ಕಷ್ಟೇ ಎಂಬತ್ತಿತ್ತು. ಆದರೆ ಇವತ್ತಿಗೆ ಚೀನಾ ತನ್ನ ನೌಕಾಬಲವನ್ನು ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬಲಿಷ್ಟವನ್ನಾಗಿಸಿದೆ. ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಗ್ವಾದಾರ್, ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಹಂಬನ್ತೋಟಾ, ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ಚಿತ್ತಗಾಂಗ್ ಮತ್ತಿತರ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ನೌಕಾನೆಲೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಿಕೊಂಡು ಭಾರತವನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿದಿರುವ ಚೀನಾ ಸಮರತಂತ್ರ  ರಾಜತಂತ್ರಜ್ಞರ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಮುತ್ತಿನ ಹಾರದ ನೀತಿ (String of Pearls) ಎಂದೇ ಚಿರಪರಿಚಿತ! ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಚೀನಾ ಹಿಂದೂಮಹಾಸಾಗರವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು, ಕನಿಷ್ಟ ಪಕ್ಷ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರಭಾವ ವಿಸ್ತರಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿರುವುದು, ಭಾರತ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ದಶಕಗಳಿಂದ ಕಾಪಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಸವಾಲೊಡ್ಡುತ್ತಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಇವತ್ತಿಗೆ ಭಾರತ ಎಲ್ಲಾ ದಿಕ್ಕುಗಳಿಂದಲೂ ಚೀನಾದ ಪ್ರಭಾವದ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಬೇಕಾದ ಸಂದಿಗ್ಧತೆ ಮತ್ತು ಅನಿವಾರ್ಯತೆಗಳಿವೆ. ಭಾರತದ ವಿರುದ್ಧ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೂ ಕುಮ್ಮಕ್ಕು ನೀಡುತ್ತಿರುವ ಚೀನಾಗೆ ಎದುರೇಟು ನೀಡಬೇಕಾದಲ್ಲಿ ಭಾರತಕ್ಕೂ ಅಮೆರಿಕಾದಂಥ ಬಲಿಷ್ಟ ರಾಷ್ಟ್ರವೊಂದರ ಸ್ನೇಹದ ಅವಶ್ಯಕತೆಯಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಅಮೆರಿಕಾ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಕಾಳಜಿಗಳಲ್ಲಿರುವ ಸಾಮ್ಯತೆಗಳು ಮತ್ತು ಪರಸ್ಪರ ಸಹಕಾರದ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಹಿಂದೆಂದಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿರುವುದು ಹೊಸ ಬಾಂಧವ್ಯಕ್ಕೆ ಮುನ್ನುಡಿ ಬರೆದಿದೆ.

ಭಾರತ ವಿಶ್ವಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಪ್ರಭಾವಿ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವುದು ಚೀನಾಗೆ ನುಂಗಲಾರದ ತುತ್ತಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿದೆ. ಭಾರತದ ಏಕಾಗ್ರತೆ ಕೆಡಿಸಲು ಪಾಕಿಸ್ತಾನವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು, ಭಾರತದ ಗಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಒತ್ತಡ ಸಂಘರ್ಷಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತಿದೆ ಚೀನಾ! ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶದ ಮೇಲೆ ಹಕ್ಕು ಸಾಧಿಸುತ್ತಿರುವ ಚೀನಾ ನಿಲುವುಗಳಿಗೂ, ತಕ್ಕ ಉತ್ತರ ನೀಡುತ್ತಿರುವ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಅಮೆರಿಕಾ ಬೆಂಬಲ ಆನೆ ಬಲ ತುಂಬಿದಂತಾಗಿದೆ. ಚೀನಾದ ವೈರತ್ವಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದ ದಲಾಯಿ ಲಾಮರವರಿಗೆ ಆಶ್ರಯ ನೀಡಲು ಏಷ್ಯಾದ ಬೇರೆ ಯಾವುದೇ ದೇಶವೂ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಹಸ ಮಾಡುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಚೀನಾಗೆ ಸಡ್ಡು ಹೊಡೆದು ಭಾರತ ದಲಾಯಿ ಲಾಮರವರಿಗೆ ಆಶ್ರಯ ನೀಡಿರುವುದು ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟುಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಇವತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕತೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತಿರುವ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸ ಚೀನಾದ ನಿದ್ದೆಗೆಡಿಸುತ್ತಿರುವುದು ಸುಳ್ಳಲ್ಲ. ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಸಂಕೋಚಗಳಿಂದ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಹೊರಬರುತ್ತಿರುವ ಭಾರತ ಅಮೆರಿಕಾದೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡು ಚೀನಾವನ್ನು ಕಟ್ಟಿಹಾಕುವಂಥಾ ಸಮರತಂತ್ರವೊಂದನ್ನು ರೂಪಿಸಿದರೂ ಆಶ್ಚರ್ಯವೇನಿಲ್ಲ.

ಅಮೆರಿಕಾ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಕೊಡುಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಗಳಿಗೆ ಕೆಲ ಅಡೆತಡೆಗಳಿವೆ. ಈ ಹಿಂದೆ ಅಮೆರಿಕಾ ಮತ್ತು ಭಾರತಗಳ ನಡುವೆ ಇದ್ದ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳು ಹಾಗೂ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಒಪ್ಪಂದಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ನಿಲುವುಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ಅಮೆರಿಕಾ ಭಾರತದ ಮೇಲೆ ಕೆಲ ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು ಹೇರಿತ್ತು. ಈ ನಿರ್ಬಂಧಗಳು ಇವತ್ತು ಅಮೆರಿಕಾದಿಂದ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ವರ್ಗಾವಣೆ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣಾ ಸಹಕಾರಗಳಿಗೆ ತಡೆಯಾಗಿವೆ. ಈ ಎಲ್ಲಾ ಅಡೆ ತಡೆಗಳು ಸಣ್ಣಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿದ್ದು, ಇವುಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಂಡು, ಭಾರತದ ಜೊತೆ ಸಹಕಾರ ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಈಗಾಗಲೇ ಆರಂಭವಾಗಿದೆ.  ಚೀನಾದ ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಗಳು ಭಾರತ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕಾಗಳ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಮಾರಕ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಎರಡೂ ದೇಶಗಳು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿರುವುದರಿಂದ, ಈ ಎರಡು ದೇಶಗಳ ಮಧ್ಯೆ ದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟದ ಸಹಕಾರ ಈ ಹೊತ್ತಿನ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಅವಶ್ಯಕತೆಯಾಗಿ ಬದಲಾಗಿದೆ. ಅಮೆರಿಕಾದ ವಿದೇಶಾಂಗ ನೀತಿ ನಿಪುಣರು ಭಾರತದ ಜೊತೆಗೆ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಸಹಕಾರಕ್ಕಿರುವ ತಡೆಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವಲ್ಲಿ ಗಂಭೀರ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿರುವುದರೊಂದಿಗೆ, ಚೀನೀ ಡ್ರ್ಯಾಗನ್ ಆಟಾಟೋಪಗಳಿಗೆ ಕಡಿವಾಣ ಹಾಕಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ತಲೆಯ ಮೇಲೂ ಮೊಟಕುವುದಕ್ಕೂ ಸುವರ್ಣಾವಕಾಶವೊಂದನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಿದಂತಾಗಿದೆ.

(This article was published in Hosa Digantha Newsapaper on 17 January 2017)

      KEERTHIRAJ (prof.keerthiraj@gmail.com)

      

International Relations and Political Science

Alliance University, Bengaluru

ರಷ್ಯಾ-ಚೀನಾ ಮೈತ್ರಿಗೆ ನಿಕ್ಸನ್-ಕಿಸಿಂಜರ್ ಪ್ರತಿತಂತ್ರ?

ರಷ್ಯಾ- ಚೀನಾ ಮೈತ್ರಿ ಒಡ್ಡಲಿರುವ ಸಂಭವನೀಯ ಬೆದರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಮುನ್ನವೇ ನಿಕ್ಸನ್-ಕಿಸಿಂಜರ್ ತೋರಿದ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ನೈಪುಣ್ಯತೆಯನ್ನು ಅಮೆರಿಕಾ ಮರುಕಳಿಸುವ ಅನಿವಾರ್ಯತೆಯಿದೆ.

-  ಕೀರ್ತಿರಾಜ್

ಬದಲಾವಣೆಯ ಹೊರತಾಗಿ ಶಾಶ್ವತವಾದುದು ಬೇರಾವುದೂ ಇಲ್ಲ. ಪರಿವರ್ತನೆ ಜಗದ ನಿಯಮ ಎಂಬಂತೆ ಪ್ರಪಂಚ ಬದಲಾಗುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತದೆ. ಪ್ರಪಂಚವೆಂದರೆ ಯುರೋಪ್, ಯುರೋಪ್ ಎಂದರೆ ಬ್ರಿಟನ್, ಹೀಗಾಗಿ ಪ್ರಪಂಚವೆಂದರೆ ನಮ್ಮನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ ಯಾರಿಲ್ಲ ಎಂಬಂತೆ ಮೆರೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಬ್ರಿಟನ್ ಎರಡು ವಿಶ್ವಯುದ್ಧಗಳ ನಂತರ ಮಂಕಾಗಿ ಹೋಗಿತ್ತು. ವಿಶ್ವದ ಶಕ್ತಿಕೇಂದ್ರ ಯುರೋಪಿನ ಬ್ರಿಟನ್ ನಿಂದ, ಅಮೆರಿಕಾದ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು. ಅಮೆರಿಕಾಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಸೊವಿಯೆತ್ ಒಕ್ಕೂಟವೆಂಬ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ದೈತ್ಯನೂ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡು ಹಲವು ದಶಕಗಳ ಶೀತಲ ಸಮರಕ್ಕೂ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಯ್ತು. ಎರಡು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ನಡುವಿನ ರಾಜಕೀಯ ಸಂದಿಗ್ಧತೆಗಳು ಕೇವಲ ಆ ಎರಡು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗಷ್ಟೇ ಸಂಬಂಧಿಸದೆ, ಇಡೀ ವಿಶ್ವ ಸಮುದಾಯದ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತವೆ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ವಿಶದಪಡಿಸಿತ್ತು ಈ ಛಾಯಾ ಯುದ್ಧ! ಈ ಛಾಯಾ ಯುದ್ಧದ ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕಾ ತೋರಿದ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಚಾಕಚಕ್ಯತೆಯಲ್ಲಿ ಅಗ್ರಸ್ಥಾನ ಅಲಂಕರಿಸುವುದು, ಸೊವಿಯೆತ್ ಮತ್ತು ಚೀನಾಗಳ ಗೆಳೆತನ ಮುರಿದು, ಶಕ್ತಿರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಸಮತೋಲನ ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡ ಅಮೆರಿಕಾದ ಜಾಣತನ.

ಶೀತಲ ಸಮರ ಅಮೆರಿಕಾ ಮತ್ತು ಸೊವಿಯೆತ್ ಒಕ್ಕೂಟಗಳ ಘರ್ಷನೆಯಾಗಿ ಬಿಂಬಿತವಾದರೂ, ಚೀನಾ ತನ್ನದೇ ಆದ ಪಾತ್ರ ನಿರ್ವಹಿಸಿತ್ತು. ಶೀತಲ ಸಮರದ ಆರಂಭದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಚೀನಾ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ, ಸೊವಿಯೆತ್ ಒಕ್ಕೂಟದ ಬೆಂಬಲಕ್ಕೆ ನಿಂತಿತ್ತು. ವಿಶ್ವದ ಈ ಎರಡು ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ದೈತ್ಯರನ್ನು ಒಟ್ಟಾಗಿರುವಾಗ ಎದುರಿಸುವುದು ಕಷ್ಟಸಾಧ್ಯ ಎನ್ನುವುದು ಅಮೆರಿಕಾಗೆ ತಿಳಿಯದ ವಿಷಯವೇನಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಇಬ್ಬರು ಬಲಿಷ್ಟ ಎದುರಾಳಿಗಳು ಒಂದಾದಾಗ ಚಾಣಕ್ಯನ ಭೇದ ನೀತಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವುದು ಅಮೆರಿಕಾಗೆ ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಇದನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಅನುಷ್ಠಾನಕ್ಕಿಳಿಸಿದ ಕೀರ್ತಿ ನಿಕ್ಸನ್-ಕಿಸಿಂಜರ್ ಜೋಡಿಗೆ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ. ಭೇದ ನೀತಿಯ ಯಶಸ್ಸಿನ ಕುರುಹಾಗಿ ಸೊವಿಯೆತ್ ಒಕ್ಕೂಟದಿಂದ ಚೀನಾ ದೂರವಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕಾಗೆ ಹತ್ತಿರವಾಗಿ ಸೊವಿಯೆತ್ ಒಕ್ಕೂಟದ ಬಲ ಕುಗ್ಗುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

1945ರಲ್ಲಿ ಜಪಾನ್ ಶರಣಾಗತಿಯೊಂದಿಗೆ, ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಪ್ರಭುತ್ವವೊಂದರ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾವೊ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಭರದಿಂದ ಸಾಗುತ್ತದೆ. ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಪ್ರಭುತ್ವ ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಮಾವೊ ಮತ್ತು ಆತನ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಸಹವರ್ತಿಗಳಿಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಿದ್ದು ಸೊವಿಯೆತ್ ಒಕ್ಕೂಟದ ಜೊಸೆಫ್ ಸ್ಟಾಲಿನ್! ಸ್ಟಾಲಿನ್ ಬೆಂಬಲ ದೊರೆಯದಿದ್ದರೆ ಮಾವೊ ಚೀನಾದಲ್ಲೊಂದು ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತಲೂ ಇರಲಿಲ್ಲ, ಮಾನವ ಜನಾಂಗದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಬೃಹತ್ ಹತ್ಯಾಕಾಂಡ ನಡೆಸಿದವರ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಮಾವೊ ಹೆಸರು ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುತಲೂ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಅದೇನೆ ಇದ್ದರೂ 1949ರಲ್ಲಿ ಚೀನಾ ಪೀಪಲ್ಸ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಆಫ್ ಚೀನಾ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮುತ್ತದೆ. ಸೊವಿಯೆತ್ ಒಕ್ಕೂಟ ಮತ್ತು ಚೀನಾಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಅನೇಕ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳ ನಡುವೆಯೂ ಸ್ಟಾಲಿನ್ ನ ನಾಯಕತ್ವವನ್ನು ಮಾವೊ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಮತ್ತು ಆರಂಭಿಕ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಸೊವಿಯೆತ್ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಜಗತ್ತಿನ ನಾಯಕ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಒಲ್ಲದ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದಲೇ ಚೀನಾ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಯ್ತು.

1953ರಲ್ಲಿ ಸ್ಟಾಲಿನ್ ಸಾವಿನೊಂದಿಗೆ ಚೀನಾ ಮತ್ತು ಸೊವಿಯೆತ್ ಗಳ ಸಂಬಂಧಗಳೂ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಸಾಗಲಾರಂಬಿಸುತ್ತವೆ. ಸ್ಟಾಲಿನ್ ನಂತರ ಸೊವಿಯೆತ್ ಅಧಿಕಾರದ ಚುಕ್ಕಾಣಿ ಹಿಡಿದ ನಿಕಿತಾ ಕ್ರುಶ್ಚೆವ್ ಸರಕಾರ, ಮಾರ್ಕ್ಸಿಸ್ಟ್-ಲೆನಿನಿಸಂ ತತ್ವದ ಪರಿಶುದ್ಧ ಆಚರಣೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಒತ್ತು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಸ್ಟಾಲಿನ್ ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿದ್ದ ಹಲವು ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಮೂಲೆಗೆ ತಳ್ಳುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ (De-Stalinization) ಹೊಸ ಸರಕಾರದಿಂದಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಎಲ್ಲಾ ಬೆಳವಣಿಗಗಳು ಸೊವಿಯೆತ್ ಮತ್ತು ಚೀನಾಗಳ ಮಧ್ಯೆ ವೈಚಾರಿಕ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳ ಅಂತರವನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತವೆ. ಸೊವಿಯೆತ್ ನಾಯಕ ಕ್ರುಶ್ಚೆವ್ ಪಶ್ಚಿಮದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ 'ಶಾಂತಿಯುತ ಸಹಬಾಳ್ವೆ'ಯನ್ನು (peaceful coexistence) ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದನ್ನು ಮಾವೊ ಮುಕ್ತವಾಗಿಯೇ ವಿರೋಧಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಎರಡು ದೈತ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಜಗತ್ತಿನ ನಾಯಕತ್ವಕ್ಕಾಗಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸತೊಡಗುತ್ತವೆ. ಕೆಲ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಸೊವಿಯೆತ್ ಬಣದಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡರೆ, ಕೆಲ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಚೀನಾ ಪ್ರಭಾವ ವಿಸ್ತರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಈ ಪೈಪೋಟಿಯಲ್ಲಿ ಸೊವಿಯೆತ್ ಒಕ್ಕೂಟ ಭಾರತದ ಸ್ನೇಹ ಸಂಪಾದಿಸಿ, ಚೀನಾ ವಿರುದ್ಧ ಎತ್ತಿ ಕಟ್ಟುವ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನೂ ಮಾಡಿತ್ತು! ಕ್ಯೂಬನ್ ಕ್ಷಿಪಣಿ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಸೊವಿಯೆತ್ ರಾಜಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದನ್ನೂ ಚೀನಾ ಕಟುವಾಗಿ ಟೀಕಿಸಿತ್ತು. 1969ರಲ್ಲಿ ಗಡಿವಿವಾದಗಳು ಸೊವಿಯೆತ್ ಮತ್ತು ಚೀನಾ ಮಿಲಿಟರಿ ಹಣಾಹಣಿಯ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ತಲುಪಿದ್ದು, ಈ ಎರಡು ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ನಡುವಿನ ವೈಷಮ್ಯಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿ.

ಈ ಎರಡು ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ದೇಶಗಳ ಪ್ರಭಾವ ವಿಸ್ತರಿಸಿದ ಕಡೆಯೆಲ್ಲಾ ಕಾಲು ಕೆರೆದುಕೊಂಡು ಜಗಳಕ್ಕೆ ನಿಲ್ಲುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾಯ್ತು. ಆಫ್ರಿಕಾ ಖಂಡದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ದಂಗೆ, ಘರ್ಷಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಚೀನಾ ಒಂದು ಗುಂಪಿಗೆ ಬೆಂಬಲ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರೆ, ಸೊವಿಯೆತ್ ಇನ್ನೊಂದು ಗುಂಪು ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಸರ್ವೇಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ವಿಯೆಟ್ನಾಮ್, ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ್ ಮತ್ತಿತರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸೊವಿಯೆತ್ ಮತ್ತು  ಚೀನಾಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಮುಸುಕಿನ ಗುದ್ದಾಟ ನಡೆಸಿಕೊಂಡವು. ನಂತರದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಈ ವೈಷಮ್ಯ ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟಿಗೆ ತಗ್ಗಿತಾದರೂ, ಮಾವೊ-ಕ್ರುಶ್ಚೇವ್ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಈ ಎರಡು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಸೃಷ್ಟಿಸಿಕೊಂಡ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು, ಏಕೀಕೃತ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಬಣದ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ರಿಪೇರಿ ಮಾಡಲಾಗದಷ್ಟು ಕೆಡಿಸಿಬಿಟ್ಟಿತ್ತು! ಚೀನಾ ಮತ್ತು ಸೋವಿಯೆತ್ ಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಮಿಲಿಟರಿ ಸಂಘರ್ಷದ ಹಂತಕ್ಕೆ ಬಂದ ಮೇಲಂತೂ ಮಾವೊ ಆಲೋಚನಾ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಬಹಳಷ್ಟು ಬದಲಾವಣೆಗಳಾಗಿತ್ತು. ಶತ್ರುಗಳಿಬ್ಬರ ಮಧ್ಯೆ ಮೂಡಿದ್ದ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳು ಅಮೆರಿಕಾ ಪಾಲಿಗೆ ಬಯಸದೇ ಬಂದ ಭಾಗ್ಯದಂತಿತ್ತು. ತಕ್ಷಣ ಕಾರ್ಯಪ್ರವೃತ್ತವಾದ ಆಗಿನ ಅಮೆರಿಕಾ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ರಿಚರ್ಡ್ ನಿಕ್ಸನ್ ಚೀನಾ ಜೊತೆ ನಡೆಸಿದ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಮಾತುಕತೆ ಧನಾತ್ಮಕ ಫಲ ನೀಡಿತ್ತು. 1969ರಲ್ಲಿ ಚೀನಾದ ಮೇಲೆ ವಿಧಿಸಿದ್ದ ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಪ್ರಯಾಣದ ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು ಅಮೆರಿಕಾ ಸಡಿಲಿಸಿತ್ತು! ಪಾಕಿಸ್ತಾನವನ್ನು ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಮಧ್ಯವರ್ತಿಯಾಗಿ ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡ ನಿಕ್ಸನ್ ಚಾಣಾಕ್ಷತೆ, ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಸ್ನೇಹವನ್ನು ಮುರಿದುಬಿಡುತ್ತದೆ.

1971ರಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕಾದ ಟೇಬಲ್ ಟೆನ್ನಿಸ್ ತಂಡವೊಂದು ಚೀನಾಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವುದರೊಂದಿಗೆ, ಎರಡು ದೇಶಗಳ ಮಧ್ಯೆ ನಡೆದ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ನಡೆಗಳು 'ಪಿಂಗ್-ಪಾಂಗ್ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕತೆ' (ping-pong diplomacy) ಎಂದೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧ. ನಿಕ್ಸನ್ ನ ಪರಮಾಪ್ತ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕಾದ ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ ರಾಜತಾಂತ್ರ ನಿಪುಣ ಹೆನ್ರಿ ಕಿಸಿಂಜರ್ 1971 ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಪ್ರವಾಸದ ನೆಪದಲ್ಲಿ, ರಹಸ್ಯವಾಗಿ ಬೀಜಿಂಗ್ ಗೂ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಾನೆ. ಅದೇ ವರ್ಷ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ನಲ್ಲಿ ಚೀನಾಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವ ಕಿಸಿಂಜರ್, ಪೀಪಲ್ಸ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಆಫ್ ಚೀನಾಗೆ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಸದಸ್ಯನಾಗಿಸಿ ಭದ್ರತಾ ಮಂಡಳಿಯ ಖಾಯಂ ಸದಸ್ಯನಾಗಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ಅಮೆರಿಕಾದ ಬೆಂಬಲವಿದೆ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ಫೆಬ್ರವರಿ 1972ರಂದು ನಿಕ್ಸನ್ ಮೊದಲ ಬಾರಿ ಚೀನಾಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಇಷ್ಟಾದರೂ ನಿಕ್ಸನ್ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕಾ ಚೀನಾದೊಂದಿಗೆ ಅಧಿಕೃತ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಸಾಧಿಸಲಾಗಲಿಲ್ಲ. ಮುಂದೆ 1979ರಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕಾ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಜಿಮ್ಮಿ ಕಾರ್ಟರ್, ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಆಫ್ ಚೀನಾದೊಂದಿಗೆ(ತೈವಾನ್) ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಅಂತ್ಯಗೊಳಿಸಿದಾಗಲೇ, ಪೀಪಲ್ಸ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಆಫ್ ಚೀನಾ (ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಚೀನಾ) ಅಮೆರಿಕಾ ಜೊತೆಗಿನ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ವ್ಯವಹಾರಗಳಿಗೆ ಅಧಿಕೃತ ಮುದ್ರೆಯೊತ್ತಿದ್ದು. ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳು ಅಮೆರಿಕಾ ಮತ್ತು ಚೀನಾಗಳನ್ನು ಆಪ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳನ್ನಾಗಿಸದೇ ಹೋದರೂ, ಇಂಥಾ ಸಂದರ್ಭವನ್ನು ನಾಜೂಕಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಿ ಅಮೆರಿಕಾ ವಿರುದ್ಧದ ಸೊವಿಯೆತ್-ಚೀನಾ ಸಂಭವನೀಯ ಮೈತ್ರಿಯೊಂದನ್ನು ತಡೆದ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆ ನಿಕ್ಸನ್-ಕಿಸಿಂಜರ್ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗೆ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ.

ಆಧುನಿಕ ವಿಶ್ವರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತೆ ನವ ಶೀತಲ ಸಮರದತ್ತ ಸಾಗುತ್ತಿದೆ. ಸೊವಿಯೆತ್ ಒಕ್ಕೂಟದ ಆಕ್ರಮಣಶೀಲತೆಯನ್ನು ರಷ್ಯಾ ಮತ್ತೆ ನೆನಪಿಸುತ್ತಿದೆಯಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ, ರಷ್ಯಾ ತನ್ನ ಜಾಗತಿಕ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲು ಚೀನಾ ಕಡೆಗೆ ವಾಲುತ್ತಿರುವುದು ಗುಟ್ಟಾಗಿ ಉಳಿದಿಲ್ಲ. ಚೀನಾದ ಉದ್ದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಅಜೆಂಡಾಗಳು ಚೀನಾ ಮತ್ತು ರಷ್ಯಾದ ಮಿಲಿಟರಿ ಮೈತ್ರಿಯೊಂದಕ್ಕೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿರುವುದೂ ಸುಳ್ಳಲ್ಲ. ಒಬಾಮ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕಾ ಚೀನಾ ಮತ್ತು ರಷ್ಯಾಗಳೆರಡನ್ನೂ ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ ಈ ಎರಡು ದೇಶಗಳ ವಿರೋಧ ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡಿರುವುದಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ರಷ್ಯಾ-ಚೀನಾಗಳು ಇನ್ನಷ್ಟು ಹತ್ತಿರವಾಗಲು ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ ಸಹಕರಿಸಿದಂತಾಗಿದೆ. ಇವತ್ತಿಗೆ ಅಮೆರಿಕಾ ಎದುರಿಸಬೇಕಾಗಿರುವ ಸವಾಲುಗಳು ಹಿಂದೆಂದಿಗಿಂತಲೂ ವಿಭಿನ್ನ. ಚೀನಾ, ರಷ್ಯಾ, ಉತ್ತರ ಕೊರಿಯಾ, ಇರಾನ್, ಕ್ಯೂಬಾ, ವೆನೆಜುವೆಲಾ, ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಇನ್ನಿತರ ಹತ್ತು ಹಲವು ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಏಕಕಾಲಕ್ಕೆ ಎದುರಿಸಬೇಕಾದ ಸವಾಲು ಅಮೆರಿಕಾ ಮುಂದಿದೆ. ಜೈವಿಕ, ರಾಸಾಯನಿಕ ಮತ್ತು ಅಣ್ವಸ್ತ್ರಗಳ ಅಸ್ತಿತ್ವದೊಂದಿಗೆ ವಿಶ್ವದ ಯಾವುದೋ ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಸಣ್ಣ ಘರ್ಷಣೆ ಈಡೀ ವಿಶ್ವದ ಅಳಿವು-ಉಳಿವಿನ ಪ್ರಶ್ನೆಯಾಗುತ್ತದೆ! ರಷ್ಯಾ- ಚೀನಾ ಮೈತ್ರಿ ಒಡ್ಡಲಿರುವ ಸಂಭವನೀಯ ಬೆದರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಮುನ್ನವೇ ನಿಕ್ಸನ್-ಕಿಸಿಂಜರ್ ತೋರಿದ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ನೈಪುಣ್ಯತೆಯನ್ನು ಅಮೆರಿಕಾ ಮರುಕಳಿಸುವ ಅನಿವಾರ್ಯತೆಯಿದೆ.

(This article was published in Vishwavani Newsapaper on 13 January 2017)

      KEERTHIRAJ (prof.keerthiraj@gmail.com)

      

International Relations and Political Science

Alliance University, Bengaluru

ಸನ್ ತ್ಸು ಯುದ್ಧ ಕಲೆ ನೆನಪಿಸಿದ ಚೀನಾ ಸಮರ ತಂತ್ರ

"ನಿಮ್ಮ ತಂತ್ರಗಳು ಅಭೇಧ್ಯವಾದ ಕಗ್ಗತ್ತಲಿನಂತಿರಲಿ ಮತ್ತು ನಿಮ್ಮ ಕಾರ್ಯ ಸಿಡಿಲಿನಂತಿರಲಿ" ಎಂದವನು ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ ಮಿಲಿಟರಿ ತಂತ್ರಜ್ಞ ಮತ್ತು ಸಮರತಾಂತ್ರಿಕ ನಿಪುಣ ಸನ್ ತ್ಸು. ಸರಿ ಸುಮಾರು ಕ್ರಿಸ್ತ ಪೂರ್ವ ಆರನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ಜೀವಿಸಿದ್ದ ಎನ್ನಲಾದ ಈ ಶ್ರೇಷ್ಠ ತತ್ವಜ್ಞಾನಿಯ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಇವತ್ತಿಗೂ ಪ್ರಸ್ತುತ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ.

-  ಕೀರ್ತಿರಾಜ್

(ರಾಜ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಅಂತರ್ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರು)

"ನಿಮ್ಮ ತಂತ್ರಗಳು ಅಭೇಧ್ಯವಾದ ಕಗ್ಗತ್ತಲಿನಂತಿರಲಿ ಮತ್ತು ನಿಮ್ಮ ಕಾರ್ಯ ಸಿಡಿಲಿನಂತಿರಲಿ" ಎಂದವನು ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ ಮಿಲಿಟರಿ ತಂತ್ರಜ್ಞ ಮತ್ತು ಸಮರತಾಂತ್ರಿಕ ನಿಪುಣ ಸನ್ ತ್ಸು. ಸರಿ ಸುಮಾರು ಕ್ರಿಸ್ತ ಪೂರ್ವ ಆರನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ಜೀವಿಸಿದ್ದ ಎನ್ನಲಾದ ಈ ಶ್ರೇಷ್ಠ ತತ್ವಜ್ಞಾನಿಯ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಇವತ್ತಿಗೂ ಪ್ರಸ್ತುತ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಯುದ್ಧ ತಂತ್ರಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಸನ್ ತ್ಸು ಬರೆದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ಪುಸ್ತಕವೇ 'ದ ಆರ್ಟ್ ಆಫ್ ವಾರ್'! ಪೂರ್ವ ಏಷ್ಯಾಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿದ್ದ ಈ ಪುಸ್ತಕದ ಪ್ರಭಾವ ಇಪ್ಪತ್ತನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಹರಡಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಮಿಲಿಟರಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು, ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು, ಉದ್ಯಮಿಗಳು ಮತ್ತು ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳ ಯಶಸ್ಸಿನ ಹಿಂದೆ ಮಹತ್ತರ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿತ್ತು. ಇದೀಗ ವಿಶ್ವದ ದೊಡ್ಡಣ್ಣನಾಗಲು ಹೊರಟಿರುವ ಚೀನಾ ತನ್ನ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಬಗ್ಗು ಬಡಿಯಲು ತನ್ನದೇ ನೆಲದ ಈ ಮಿಲಿಟರಿ ತಂತ್ರಜ್ಞನ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟಾಗಿ ಪಾಲಿಸುತ್ತಿದೆ.

ದೇಶದ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಅಂಗವೊಂದರ ಮೇಲೆ ವಿದೇಶಿ ದಾಳಿಯಾದಾಗ ಅದನ್ನು ಖಂಡಿಸಿ ಅದರ ವಿರುದ್ಧ ಸರಕಾರದ ಜೊತೆ ಕೈ ಜೋಡಿಸುವುದು ದೇಶದ ನಾಗರಿಕನೊಬ್ಬನ ನೈತಿಕ ಜವಾಬ್ದಾರಿ. 'ದ ಆರ್ಟ್ ಆಫ್ ವಾರ್' ಪುಸ್ತಕದ ಮೊದಲ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಸನ್ ತ್ಸು ನೈತಿಕತೆಯ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಈ ರೀತಿ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾನೆ, " ನೈತಿಕ ಪ್ರಭಾವದಿಂದಾಗಿ ಜನರು ತಮ್ಮ ನಾಯಕರೊಂದಿಗೆ ಸಾಮರಸ್ಯದಿಂದಿರುತ್ತಾರೆ. ಮತ್ತು ಸಾವಿನ ಭಯವೂ ಇಲ್ಲದೆ  ತಮ್ಮ ಜೀವನ ಪರ್ಯಂತ ನಾಯಕರಿಗೆ ಬೆಂಬಲವಾಗಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತಾರೆ." ಹೀಗಾಗಿ ಚೀನಿ ನಾಯಕರು ತಮ್ಮ ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ನೈತಿಕ ಪ್ರಭಾವದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಜಾರಿಯಲ್ಲಿಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣದಲ್ಲಿಯೇ ಚೀನಾ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಚೀನಾದ ಭೂಪ್ರದೇಶದ ಬಗ್ಗೆ ತಪ್ಪು ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ತುಂಬಲಾಗುತ್ತದೆ. ಚೀನಾಗೆ ಇತರ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಜೊತೆಗಿರುವ ಗಡಿ ತಗಾದೆಗಳ ವಿಚಾರವನ್ನು ಅತೀ ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯಿಂದ ಮುಚ್ಚಿಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಈ ರೀತಿ ಚೀನಾ ಹಕ್ಕು ಸಾಧಿಸಿದ ಭೂಪ್ರದೇಶಗಳೆಲ್ಲವೂ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಚೀನಾ ಭೂಭಾಗಗಳೇ ಎಂದು ಬಿಂಬಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಚೀನಾದ ಶಾಲಾ ತರಗತಿಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಿಘ್ನವಾಗಿ ಸಾಗುತ್ತಿದೆ. ಸಹಜವಾಗಿಯೇ ಚಿಕ್ಕಂದಿನಲ್ಲಿ ಕಲಿತ ಈ ತಪ್ಪು ಪಾಠಗಳು, ವಯಸ್ಕರಾದಾಗ ಇನ್ನೂ ಗಟ್ಟಿಯಾಗುತ್ತವೆ. 2014ರಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದು ನಡೆಸಿದ ಸರ್ವೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ ತಿಳಿದು ಬಂದ ಅಚ್ಚರಿಯ ವಿಷಯವೇನೆಂದರೆ ಸರ್ವೇಗೆ ಒಳಗಾದ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಚೀನೀ ವ್ಯಕ್ತಿಯೂ ' ನೈನ್ ಡ್ಯಾಶ್ ರೇಖೆ'ಯ ಒಳಗಿನ ಎಲ್ಲಾ ಭೂಭಾಗಗಳು ಚೀನಾದ ಅಧಿಕೃತ ಭೂಪ್ರದೇಶ ಎಂದು ನಂಬಿದ್ದಾರೆ! ಹೀಗಾಗಿ ದಕ್ಷಿಣ ಚೀನಾ ಸಮುದ್ರದ ಮೇಲೆ ಬೇರೆ ಯಾವುದೇ ದೇಶ ಹಿಡಿತ ಬಲಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರೆ, ಚೀನಾ ಜನತೆ ತಮ್ಮ ನಾಯಕರ ಯಾವುದೇ ವಿಧ್ವಂಸಕ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಕಣ್ಣು ಮುಚ್ಚಿಕೊಂಡು ಒಪ್ಪಿ ಬಿಡುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಚೀನಾದ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ನಾಯಕರು ಜನತೆಯ ಮೇಲೆ ಹೇರಿರುವ ನೈತಿಕ ಪ್ರಭಾವ!

2016 ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ಹೇಗ್ ನ್ಯಾಯಾಧಿಕರಣ ದಕ್ಷಿಣ ಚೀನಾ ಸಮುದ್ರದ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಚೀನಾದ ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ನಿಲುವಿಗೆ ಛೀಮಾರಿ ಹಾಕಿ, ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಚೀನಾ ಹಕ್ಕು ಸಾಧಿಸುವುದು ಕಾನೂನು ಬಾಹಿರ ಎಂಬ ತೀರ್ಪು ನೀಡಿತ್ತು. ಆದರೆ ಈ ತೀರ್ಪು ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಳ್ಳುವ ಮುನ್ನವೇ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ನಲ್ಲಿ ಚೀನಾ ಮತ್ತು ರಷ್ಯಾಗಳ ನೌಕಾಪಡೆಗಳು ಜಂಟಿ ಸಮರಾಭ್ಯಾಸ ನಡೆಸುವ ಮೂಲಕ ವಿಶ್ವಕ್ಕೊಂದು ಎಚ್ಚರಿಕೆಯ ಸಂದೇಶ ರವಾನಿಸಿದ್ದವು. ಈ ಎರಡು ದೇಶಗಳ ನಡುವಿನ ಶೀತಲ ಸಮರದ ಕಾಲದ ವೈರತ್ವ ಹಂತ ಹಂತವಾಗಿ ಮರೆಯಾಗಿ, ಇದೀಗ ರಷ್ಯಾ ಮತ್ತು ಚೀನಾಗಳು ಪರಸ್ಪರರ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಹೆಗಲು ಕೊಡುವ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿವೆ. ತನ್ನ ಪುಸ್ತಕದ ಹನ್ನೊಂದನೆ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಸನ್ ತ್ಸು ಮೈತ್ರಿ ಕೂಟಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಈ ರೀತಿ ಬರೆಯುತ್ತಾನೆ, "ನೆರೆಹೊರೆಯ ರಾಜ್ಯಗಳ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಳ್ಳದೆ ನಾವು ಯಾವುದೇ ಮತ್ರಿಕೂಟ ರಚಿಸಬಾರದು" ಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ ರಷ್ಯಾ ಒಂದು ಸಾರಿ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಜೊತೆ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡರೆ ಇನ್ನೊಂದು ಬಾರಿ ಪೂರ್ವದೆಡೆ ವಾಲುತ್ತದೆ. ರಷ್ಯಾದ ಭೂಭಾಗವೂ ಕೂಡ ಅತ್ತ ಪಶ್ಚಿಮವೂ ಅಲ್ಲದ, ಇತ್ತ ಪೂರ್ವಕ್ಕೂ ಸೇರದ ತ್ರಿಶಂಕು ಸ್ವರ್ಗ! ೧೯೯೦ರಲ್ಲಿ ಸೊವಿಯೆತ್ ಪತನದೊಂದಿಗೆ ರಷ್ಯಾ ಪಶ್ಚಿಮದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಬಳಗ ಸೇರಿಕೊಂಡು ಬಿಟ್ಟಿತ್ತು. ಆದರೆ ವ್ಲಾದಿಮಿರ್ ಪುಟಿನ್ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೇರಿದ ಮೇಲೆ ರಷ್ಯಾದ ಪ್ರತಿ ಹೆಜ್ಜೆಯೂ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ತಲೆನೋವಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ರಷ್ಯಾದ ಈ ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಮನೋಭಾವದ ಹಿಂದೆ ಅಮೆರಿಕಾ ನಿಯಂತ್ರಿತ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬದಲಿಸುವ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಅಮೆರಿಕಾ ನಿರ್ಮಿಸಿ, ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತಿರುವ ಈ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಧ್ವಂಸ ಮಾಡಲು ಸಮಾನಮನಸ್ಕ ದೈತ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರವೊಂದರ ಹುಡುಕಾಟದಲ್ಲಿರುವ ರಷ್ಯಾಗೆ ಸರಿಯಾದ ಸಮಯದಲ್ಲೇ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಬಿದ್ದಿದ್ದು ಚೀನೀ ಡ್ರ್ಯಾಗನ್! ಇಂಥ ಅವಕಾಶಕ್ಕಾಗಿ ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದ ಚೀನಾಗೆ ಸನ್ ತ್ಸು ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿದ್ದ ಮಾದರಿ ಗೆಳೆಯ ರಷ್ಯಾ ರೂಪದಲ್ಲಿ ದೊರೆತಿತ್ತು. ದಕ್ಷಿಣ ಚೀನಾ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕಾ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ ಮಾಡಿದ ಕೂಡಲೇ ಅತ್ತ ರಷ್ಯಾ ಬಾಲ್ಟಿಕ್ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ಬೆದರಿಕೆ ಒಡ್ಡುವ ಅಥವಾ ನೇರ ಮಿಲಿಟರಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಿಳಿಯುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳನ್ನೂ ತಳ್ಳಿ ಹಾಕುವಂತಿಲ್ಲ.

ಚೀನಾದ ಪೀಪಲ್ಸ್ ಲಿಬರೇಶನ್ ಆರ್ಮಿ ಈಗಾಗಲೇ ದಕ್ಷಿಣ ಚೀನಾ ಸಮುದ್ರದ ದ್ವೀಪ ಸಮೂಹಗಳನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ ಈ ದ್ವೀಪಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಮಿಲಿಟರಿ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಬಂದರುಗಳನ್ನು ಆಧುನೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. ದ್ವೀಪಗಳನ್ನು ಕೃತಕವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸೈನ್ಯ, ಯುದ್ಧ ವಿಮಾನಗಳು, ಯುದ್ಧ ನೌಕೆಗಳ ಜೊತೆ ಸದೃಢ ರಕ್ಷಣಾ ವಲಯಗಳನ್ನು ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ. 'ದ ಆರ್ಟ್ ಆಫ್ ವಾರ್' ಪುಸ್ತಕದ ನಾಲ್ಕನೇ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಬರೆದಿರುವಂತೆ, " ನಿಪುಣ ಯೋಧರು ಮೊದಲಿಗೆ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ಅಭೇಧ್ಯರನ್ನಾಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಶತ್ರುಗಳು ದಾಳಿಗೆ ಸುಲಭ ತುತ್ತಾಗುವ ಕ್ಷಣಕ್ಕೋಸ್ಕರ ಕಾಯುತ್ತಾರೆ" ದಕ್ಷಿಣ ಚೀನಾ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಚೀನಾ ನಿರ್ಮಿಸಿಕೊಂಡಷ್ಟು ಮಿಲಿಟರಿ ನೆಲೆಗಳನ್ನು ಅಮೆರಿಕಾ ನಿರ್ಮಿಸಿಲ್ಲ. ಅಮೆರಿಕಾ ಪಿಲಿಪ್ಪೈನ್ಸ್ ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಂಡು ದಾಳಿ ನಡೆಸಬಹುದಾದ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳಿದ್ದರೂ, ಯುದ್ಧ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪಿಲಿಪ್ಪೈನ್ಸ್ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲೇ ಬೇಕು. ಚೀನಾ ಮಾತ್ರ ಯಾರ ಹಂಗಿಲ್ಲದೇ ತನ್ನ ಮಿಲಿಟರಿ ನೆಲೆಗಳನ್ನು ಈಗಾಗಲೇ ಭದ್ರಪಡಿಸಿಕೊಡಿದೆ. 

ಏಷ್ಯಾ ಖಂಡದಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕಾ ತನ್ನ ಮಿತ್ರ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಜೊತೆಗಿನ ಬಾಂಧವ್ಯವನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಗಟ್ಟಿಗೊಳಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಹೊಸ ಗೆಳೆಯರನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸಲು ಹಾತೊರೆಯುತ್ತಿದೆ. ಆದರೆ ಅಮೆರಿಕಾದ ಮಿತ್ರ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಾದ ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾ ಮತ್ತು ಜಪಾನ್ ಮಧ್ಯೆ ಒಳಜಗಳಗಳಿರುವುದು ಚೀನಾಗೆ ಅನುಕೂಲಕರವಾಗಿದೆ. ಸನ್ ತ್ಸು ಪುಸ್ತಕದ ಮೂರನೇ ಅಧ್ಯಾಯದ ಪ್ರಕಾರ, " ಶತ್ರುವಿನ ಸಮರತಂತ್ರದ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡುವುದು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಪ್ರಪ್ರಥಮ ಆದ್ಯತೆ ಪಡೆಯುತ್ತದೆ. ಎರಡನೇ ಆದ್ಯತೆ ಶತ್ರುವಿನ ಮೈತ್ರಿಕೂಟವನ್ನು ಛಿದ್ರಗೊಳಿಸುವುದು." ಚೀನಾಗೆ ಸವಾಲೊಡುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದಲೇ ಅಮೆರಿಕಾ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ ಟಿ.ಪಿ.ಪಿ ( Trans-Pacific Partnership) ಯಶಸ್ವಿಯಾಗದಿರಲು ಚೀನಾ ಎಲ್ಲಾ ರೀತಿಯಿಂದಲೂ ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದೆ. ಪೂರ್ವ ಏಷ್ಯಾದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ಲಾಭದಾಯಕ ವ್ಯಾಪಾರ, ರಕ್ಷಣಾ ಸಂಬಂಧ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ನೆರವು ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಚೀನಾ ಆ ದೇಶಗಳನ್ನು ಅಮೆರಿಕಾದ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗದಂತೆ ತಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಅಮೆರಿಕಾದ ಟಿ.ಪಿ.ಪಿ ಗೆ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಯಾಗಿ ಚೀನಾ ಆರ್.ಸಿ.ಇ.ಪಿ (Regional Comprehensive Economic Partnership) ರಚನೆ ಮಾಡಿ ಈ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಅಮೆರಿಕಾವನ್ನು ಹೊರಗಿಡುವ ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಪ್ರಯತ್ನವೊಂದು ಈಗಾಗಲೇ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಹೇಗ್ ನ್ಯಾಯಾಧಿಕರಣದಲ್ಲಿ ಪಿಲಿಪ್ಪೈನ್ಸ್ ಕೈ ಮೇಲಾದ ನಂತರ ಪಿಲಿಪ್ಪೈನ್ಸ್ ಜೊತೆಗೂ ಸೌಹಾರ್ದಯುತ ಸಂಬಂಧಕ್ಕೆ ಚೀನಾ ಮುಂದಾಗಿರುವುದೇ ಇದಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿ.

"ನೀವು ನಿಜಕ್ಕೂ ಬಲಶಾಲಿಯಾಗಿದ್ದಾಗ, ದುರ್ಬಲನಂತೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಮತ್ತು ನಿಜಕ್ಕೂ ದುರ್ಬಲರಾಗಿದ್ದಾಗ ಬಲಶಾಲಿಯಂತೆ ತೋರ್ಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು!" ಎಂದಿದ್ದ ಸನ್ ತ್ಸು ವಿಚಾರಗಳು ಇವತ್ತಿಗೆ ಚೀನಾ ರಾಜತಂತ್ರದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಪ್ರಸ್ತುತ ಎನಿಸುತ್ತಿದೆ. ಸೇನಾಧಿಪತಿಯಾಗಿ ರಣರಂಗದ ವ್ಯಾವಹಾರಿಕ ಅನುಭವವಿದ್ದ ಸನ್ ತ್ಸು ಪುಸ್ತಕವೂ ಯುದ್ಧ ತಂತ್ರಗಳ ಕುರಿತಾಗಿಯೇ ಇದೆಯೆಂದ ಮಾತ್ರಕ್ಕೆ ಸನ್ ತ್ಸು ಒಬ್ಬ ಯುದ್ಧ ಪಿಪಾಸು ಎಂದುಕೊಳ್ಳುವಂತಿಲ್ಲ. ಯುದ್ಧ ಮಾಡಿ ಪಡೆಯುವ ನೂರು ವಿಜಯಗಳಿಗಿಂತ ಯುದ್ಧವಿಲ್ಲದೇ ಸಾಧಿಸುವ ಒಂದು ಜಯ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಎನ್ನುವ ಸನ್ ತ್ಸು "ಯುದ್ಧವನ್ನೇ ಮಾಡದೇ ಶತ್ರುವನ್ನು ನಿಗ್ರಹಿಸುವುದು ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸಮರ ಕಲೆ" ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಪಡುತ್ತಾನೆ. ಚೀನೀ ನಾಯಕರು ತಮ್ಮ ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ನೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸನ್ ತ್ಸು ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಯಾವ ರೀತಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಎನ್ನುವುದು ಈಗಾಗಲೇ ಸ್ಪಷ್ಟ. ತನ್ನ ವಿರೋಧಿಗಳನ್ನು ಮಟ್ಟ ಹಾಕಲು ಚೀನಾ ಆಯ್ದುಕೊಂಡ ಆಯ್ಕೆಗಳಿಗೂ 'ದ ಆರ್ಟ್ ಆಫ್ ವಾರ್' ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿರುವ ತಂತ್ರಗಳಿಗೂ ಬಹಳಷ್ಟು ಸಾಮ್ಯತೆಗಳಿವೆ. ಸನ್ ತ್ಸು ಸಮರತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿದಾಗ ಭಾರತದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸಮರತಂತ್ರಜ್ಞ ಮತ್ತು ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ನಿಪುಣ ಆಚಾರ್ಯ ಚಾಣಕ್ಯರ ನೆನಪಾಗದೇ ಇರಲಾರದು. ಚೀನಾ ಜೊತೆಗೆ ಗಡಿ ಮತ್ತಿನ್ನಿತರ ತಕರಾರುಗಳನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸಬೇಕಾದ ಭಾರತವೂ ಚೀನಾದ ಈ ಹೊಸ ನಡೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿತಂತ್ರ ಹುಡುಕುವ ಅನಿವಾರ್ಯತೆಯಿದೆ.

(This article was published in Hosa Digantha newspaper on 22 November 2016)

      KEERTHIRAJ (prof.keerthiraj@gmail.com)

      Professor

International Relations and Political Science

Alliance University, Bengaluru

      

ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯವೊಂದೇ ಸಾಕು ಹಿಮಾಲಯದ ತಪ್ಪಲು ಭಾರತದ ಕೈ ತಪ್ಪಲು!

ಅಂತರ್ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶಕ್ತಿ ರಾಜಕೀಯದ ಚದುರಂಗದಾಟದಲ್ಲಿ ನೆರೆಹೊರೆಯ ಸಣ್ಣ ಪುಟ್ಟ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯ ವಿಶ್ವಶಕ್ತಿಗಳಿಗೂ ದುಬಾರಿಯಾಗಿಬಿಡುತ್ತದೆ.  ರಾಜಕೀಯ ವಿಷಮಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುವ ನೇಪಾಳಕ್ಕೆ ಚೀನಾ ಈಗಾಗಲೇ ಗಾಳ ಹಾಕಿರುವುದು ಭಾರತದ ಪಾಲಿಗೆ   ಅಂತಕನ ಆಹ್ವಾನವೇಸರಿ!

-      ಕೀರ್ತಿರಾಜ್

(ರಾಜ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಅಂತರ್ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರು,

ಅಲಯನ್ಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ)

-      ಪ್ರಶಾಂತ್ ಎಸ್. ಪಿ.

(ಅತಿಥಿ ಉಪನ್ಯಾಸಕರು,

ಗೋಪಾಲ್ ರಾಜು ಸರಕಾರಿ ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆ ಕಾಲೇಜ್)

ಸಾಮಾಜಿಕ, ಸಾಂಸ್ಕ್ರತಿಕ, ಭೌಗೋಳಿಕ ಅಂಶಗಳು ಭಾರತ ಮತ್ತು ನೇಪಾಳದ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಬಹಳ ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಪೋಷಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದಿದೆ. ಹಿಮಾಲಯದ ತಪ್ಪಲಿನಲ್ಲಿರುವ ನೇಪಾಳ ಭಾರತದ ಪಾಲಿಗೆ ಬರಿ ನೆರೆಯರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿ ಉಳಿಯದೆ, ಕಾಲಾಂತರದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ವಿದೇಶಾಂಗ ನೀತಿಯ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಅಂಗವೇ ಆಗಿ ಹೋಗಿದೆ. ಈ ಎಲ್ಲ ಸಂಬಂಧಗಳಿಗೆ ಕಲಶಪ್ರಾಯವೆಂಬಂತೆ 1950 ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಮಿತೃತ್ವ ಒಪ್ಪಂದ ಭಾರತ ನೇಪಾಳದಸಂಬಂಧಗಳಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಅಧ್ಯಾಯವನ್ನೇ ತೆರೆದಿಟ್ಟಿತು. ಈ ಒಪ್ಪಂದ ವ್ಯಾಪಾರ, ವ್ಯವಹಾರ ಹಾಗೂ ಇತರ ಆರ್ಥಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಪರಸ್ಪರ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಜನರು ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವಂಥ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಿತು. ಈ ಒಪ್ಪಂದದಮತ್ತೊಂದು ವಿಶೇಷತೆ ಎಂದರೆ ಪಾಸ್ ಪೊರ್ಟ್ ಅಥವಾ ವೀಸಾ ಇಲ್ಲದೆಯೆ ಪರಸ್ಪರ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ತೆರಳಲು ಮತ್ತು ವಾಸಿಸಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು. ಇದಲ್ಲದೆ ಈ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ನಡುವೆ ನಡೆದ ಭದ್ರತಾ ಒಪ್ಪಂದ ಸಂಭಂದವನ್ನುಮತ್ತಷ್ಟು ಗಟ್ಟಿಗೊಳಿಸಿ ನೇಪಾಳ ಭಾರತದ ಭದ್ರತಾ ವಲಯದ ಭಾಗವೆಂದೇ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಯಿತು. ಇದ್ದರೆ ಹೀಗಿರಬೇಕು ಎಂಬಂತಿದ್ದ ನೆರೆಹೊರೆಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಮಧ್ಯೆ 1970 ರ ನಂತರದ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಅವಿಶ್ವಾಸಅಪನಂಬಿಕೆಗಳನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದವು. ಸಿಕ್ಕಿಂನ್ನು ತನ್ನ ಸ್ವಾಧೀನಕ್ಕೆ ಪಡೆದ ಭಾರತದ ನೀತಿಯನ್ನು ನೇಪಾಳ ಬಹಿರಂಗವಾಗಿಯೇ ಟೀಕಿಸಿದ ನೇಪಾಳ ಮುಂದಕ್ಕೂ ಭಾರತದಿಂದ ಒದಗಬಹುದಾದ ಸಂಭಾವ್ಯ ಅಪಾಯವನ್ನು ಊಹಿಸಿತ್ತು.ಮುಂದೆ ಈ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ತಮ್ಮ ಮೂಗಿನ ನೇರಕ್ಕೆ ನಡೆದುಕೊಂಡು ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಜಟಿಲಗೊಳಿಸಿಬಿಟ್ಟವು.

ಒಡೆದುಹೋದ ಭಾರತ -ನೇಪಾಳ ಸಂಬಂಧ ಹಾಗೂ ನೇಪಾಳದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಚೀನಾ ಪ್ರಭಾವ, ಭಾರತ-ನೇಪಾಳ ಭಾಂಧವ್ಯವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಒಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಹಾಗಂತ ಈ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಗಟ್ಟಿಗೊಳಿಸಲಾಗದಷ್ಟು ಜಟಿಲತೆ ಇದೆಎಂದಲ್ಲ. ಭಾರತ-ನೇಪಾಳಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಇರುವ ಅವಿಶ್ವಾಸ, ಅಪನಂಬಿಕೆಗಳ ಜೊತೆ ಜೊತೆಗೆ ರಾಜಕೀಯ ಅಸ್ಥಿರತೆ. ಆಗಾಗೆ ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಸರಕಾರಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಹೊಯ್ದಾಡುತ್ತಿರುವ ವಿದೇಶಾಂಗ ನೀತಿಗಳೂ ಎರಡೂ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳನಡುವಿನ ಕಂದಕ ಹೆಚ್ಚಿಸಿವೆ. ಇದಲ್ಲದೆ ಸರಕಾರಗಳ ಬದಲಾವಣೆಯ ಹಿಂದೆ ಭಾರತದ ಕೈವಾಡವಿದೆ ಎಂದು ನೇಪಾಳ ಅನುಮಾನಿಸುತ್ತಿರುವುದು, ಶರ್ಮಾ ಓಲಿ ಬದಲಾವಣೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಭಾರತದ ಪಾತ್ರವಿರುವ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಶಯವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿರುವುದು, ಭಾರತ ತನ್ನ ನೆರೆಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಾಸ ಗಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ವಿಫ಼ಲವಾಗುತ್ತಿದೆಯೇ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಮೂಡುತ್ತದೆ. ದಶಕಗಳಿಂದ ನೇಪಾಳದ ಪ್ರಥಮ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿದ್ದ ಭಾರತ, ಇವತ್ತಿಗೆ ನೇಪಾಳದ ಆದ್ಯತೆಯ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿಸ್ಥಾನ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ವಿಫಲವಾಗಿರುವುದು ವಿಪರ್ಯಾಸವೇ ಸರಿ. ಈ ಮಧ್ಯೆ ಚೀನಾ ನೇಪಾಳದಲ್ಲಿ ತೋರಿಸುತ್ತಿರುವ ಆಸಕ್ತಿಯಿಂದ ನೇಪಾಳ ಕೆರುಂಗ್ ನಿಂದ ಕಠ್ಮಂಡುವಿಗೆ ರೈಲ್ವೆ ಸಂಪರ್ಕ ವಿಸ್ತರಣೆಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುವುದರೊಂದಿಗೆಪೊಕಾರ ಮತ್ತು ಲುಂಬಿನಿವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಿದೆ. ಈ ಎಲ್ಲಾ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳು ಭಾರತ ನೇಪಾಳ ಗಡಿಗೆ ಬಹಳ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿಯೇ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವುದು ಭಾರತದ ಪಾಲಿಗೆ ಆತಂಕಕಾರಿ.

ಚೀನಾ ಮತ್ತು ನೇಪಾಳಗಳು ಸ್ವತಂತ್ರ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಾಗಿದ್ದು ಪರಸ್ಪರ ವ್ಯವಹಾರ ನಡೆಸಲು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿವೆ ಆದರೆ ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳ ಹಿಂದೆ ದುರುದ್ದೇಶವಿದ್ದರೆ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಅಪಾಯ ಕಟ್ಟಿಟ್ಟ ಬುತ್ತಿ. ಭಾರತ ತನ್ನ ನೆರೆ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿವಿಶ್ವಾಸಗಳಿಸಲು ವಿಫ಼ಲವಾದಲ್ಲಿ ಚೀನಾಕ್ಕೆ ಭಾರತದ ವಿರೋಧಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ನೆರೆರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಮುಕ್ತ ವೇದಿಕೆಯಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡಬಹುದು. ಬಾಂಗ್ಲಾವನ್ನು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿ ಅಂಗೀಕರಿಸಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದ ಚೀನಾತದನಂತರದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮಿಲಿಟರಿ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಗೆ ಬಾಂಗ್ಲಾವನ್ನು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತ್ತು! ಇದಲ್ಲದೆ ಬಾಂಗ್ಲಾದಲ್ಲಿ ಆರು ರೈಲ್ವೆ ಯೊಜನೆಗಳಿಗೆ ಒಂಬತ್ತು ಬಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್ ಹಣವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಬಡ್ಡಿದರದಲ್ಲಿ ನಿಡುವ ಯೊಜನೆಹಾಕಿಕೊಂಡಿದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಢಾಕಾಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಕೈಗಾರಿಕ ವಲಯ ಹಾಗೂ ಭಾರತದ ಗಡಿಯವರೆಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸಲಿದೆ ಎಂದು ಎಕನಾಮಿಕ್ ಟೈಮ್ಸ್ ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ. ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಆರ್ಥಿಕ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟುಶ್ರೀಲಂಕಾವನ್ನು ಚೀನಾದ ಕಡೆಗೆ ಮುಖ ಮಾಡುವಂತೆ ಮಾಡಿತ್ತು. ಇಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ ಏಳುವ ಪ್ರಶ್ನೆಯೆಂದರೆ ಚೀನಾಗೆ ಇರುವ ಲಾಭವೇನು? ನಾವು ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶವೆಂದರೆ ಪ್ರತಿ ಸ್ವತಂತ್ರ ರಾಷ್ಟ್ರಕ್ಕೂ ಇನ್ನೊಂದುರಾಷ್ತ್ರದೊಡನೆ ವ್ಯವಹರಿಸುವ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವಿದೆ. ನೇಪಾಳದೊಂದಿನ ಸಂಭಂಧದಲ್ಲಿ ಅರ್ಥಿಕ ಲಾಭವಾಗದಿದ್ದರೂ ರಾಜಕೀಯ ಲಾಭ ಇದ್ದೇ ಇದೆ!

ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಅಂದರೆ ಜನವರಿ 2016 ರಲ್ಲಿ ಸಂವಿಧಾನ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ ಹಿಂದುಳಿದ ಸಮುದಾಯವಾದ ಮಾಧೇಸಿ ಹಾಗೂ ಇತರ ಸಮುದಾಯಗಳನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸಿರುವುದು, ಸಂವಿಧಾನ ವಿರೋಧಿ ಹೋರಾಟಕ್ಕೆ ಎಡೆ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿದೆ.ಮಾದೇಸಿ ಹೋರಾಟಕ್ಕೆ ಭಾರತ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಿರುವುದು ಹಾಗೂ ಇದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಭಾರತ ತಳೆದಿರುವ ಕಠಿಣ ನಿಲುವು ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಹದಗೆಡಿಸಿದೆ. ಆದರೆ ಇದರಿಂದ ಭಾರತ ನೇಪಾಳದ ಜನರಿಗೆಹತ್ತಿರವಾಗುವುದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ. ಹಾಗೆಂದ ಮಾತ್ರಕ್ಕೆ ನೇಪಾಳದಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಭಾರತ ಪರ ಅಭಿಪ್ರಾಯವಿದೆಯೆಂದಲ್ಲ, ಅಂದರೆ ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡವರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿಯೇ ಭಾರತದ ನೀತಿಯನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುತ್ತಾರೆ.ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಪ್ರಧಾನಿಯಾದ ಬಳಿಕ ನೇಪಾಳದ ಸಂವಿಧಾನ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಷಣ ಮಾಡುತ್ತ ಹತ್ತು ಸಾವಿರ ಕೋಟಿ ರೂ. ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ನೀಡುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದರು. ಇದು ಮುರಿದಿದ್ದ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಬೆಸೆಯುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಮೂಡಿಸಿತ್ತು. ಈ ಮೂಲಕ ಭಾರತ ನೇಪಾಳದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಬದ್ದವಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಸಂದೇಶವನ್ನು ರವಾನಿಸಿತ್ತು. ಪ್ರಧಾನಿಯಾದ ಬಳಿಕ ಶರ್ಮಾ ಓಲಿ ಭಾರತ ಭೇಟಿಯೂ ಸಹ ಹೊಸ ಭರವಸೆಯನ್ನು ಮೂಡಿಸಿತ್ತು. ಅದರೆ ಈ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳುಮತ್ತು ಆಶಾವಾದ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯಕ್ಕಷ್ಟೇ ಸೀಮಿತವಾಗಿದ್ದು, ತದನಂತರದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಅಪನಂಬಿಕೆ ಹೆಡೆಯೆತ್ತಿದೆ. ಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಸರಕುಗಳ ಸಾಗಾಣಿಕೆಗೆ ಮಾಧೇಸಿ ಹೋರಾಟಗಾರರು ತಡೆಯನ್ನು ಒಡ್ದಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ಭಾರತ ಒಡ್ಡಿರುವತಡೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿದೆ. ಆದರೆ ಈ ಆರೋಪವನ್ನು ಭಾರತ ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದ್ದರೂ ನೇಪಾಳ ಒಪ್ಪುತ್ತಿಲ್ಲ. ಭಾರತ ನೇಪಾಳದ ಮೇಲೆ ದಿಗ್ಬಂಧನ ಹೇರಿದೆಯೋ? ಅಥವಾ ಮಾದೇಸಿ ಹೋರಾಟಗಾರರು ಸಾಗಾಣಿಕೆಯನ್ನು ತಡೆದಿದ್ದಾರೋಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಭಾರತ ನೇಪಾಳ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಅವಿಶ್ವಾಸದ ಕೂಪದೊಳಕ್ಕೆ ತಳ್ಳಿತ್ತು!

ಭಾರತ ನೇಪಾಳ ಸಂಬಂಧಗಳಲ್ಲಿ  ನೇಪಾಳಕ್ಕೆ ಭಾರತದ ಅವಶ್ಯಕತೆಯಿದೆಯೇ ಹೊರತು ಭಾರತಕಲ್ಲ ಎಂಬ ನಿಲುವನ್ನು ಹಲವರು ತಳೆದರಾದರೂ, ವಿದೇಶಾಂಗ ನೀತಿಯ ಯಶಸ್ಸು ಮತ್ತು ವೈಫಲ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ನೆರೆಯ ಸಣ್ಣ ಪುಟ್ಟ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಪಾತ್ರವನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸುವಂತಿಲ್ಲ. ಅದರಲ್ಲೂ ನೇಪಾಳ ಚೀನಾ ಕಡೆಗೆ ಒಲವು ತೋರಿಸುತ್ತಿರುವುದು ತಿಳಿದ ಮೇಲೂ ಭಾರತ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯ ತಾಳಿದಲ್ಲಿ ಹಿಮಾಲಯದ ತಪ್ಪಲಿನ ಈ ಪುಟ್ಟ ರಾಜ್ಯ ಭಾರತದ ವಿದೇಶಾಂಗ ನೀತಿಯ ದುರಂತವಾಗಿಮಾರ್ಪಡುತ್ತದೆ . ಈಗಾಗಲೇ ಪಾಕಿಸ್ಥಾನವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ತಂತ್ರ ರೂಪಿಸುತ್ತಿರುವ ಚೀನಾ ನೇಪಾಳವನ್ನು ತನ್ನ ಬುಟ್ಟಿಗೆ ಹಾಕಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಅಧಿಪತ್ಯ ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳನ್ನು ತಳ್ಳಿ ಹಾಕುವಂತಿಲ್ಲ.ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ 2014ರಲ್ಲಿ ಸಾರ್ಕ್ ಒಕ್ಕೂಟದ ವೀಕ್ಷಕ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿರುವ ಚೀನಾ ಖಾಯಂ ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ನೇಪಾಳವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡಿದ್ದನ್ನು ನಾವಿಲ್ಲಿ ಮರೆಯಲಾಗದು!

ಭಾರತದಿಂದ ದೂರಾಗಿ ಚೀನಾದತ್ತ ಮುಖ ಮಾಡಿದ್ದ ಖಡ್ಗ ಪ್ರಸಾದ್ ಓಲಿ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ನೇಪಾಳದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ರಾಜಕೀಯ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಅಧಿಕಾರ ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ನಡೆದ ನಾಟಕೀಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ನೇಪಾಳರಾಜಕೀಯದ ಮತ್ತೊಂದು ಅನೂಹ್ಯ ತಿರುವಿನೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಧಾನಿ ಪುಷ್ಪ ಕಮಲ್ ದಹಾಲ್ ಅಂದರೆ ಪ್ರಚಂಡರವರು ನೇಪಾಳದ ಪ್ರಧಾನಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರಚಂಡರವರು ಭಾರತ ಹಾಗೂ ಚೀನಾಕ್ಕೆ ನಿಯೋಗವನ್ನು ಕಳಿಸುವ ಮೂಲಕ ಎರಡೂರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ವಿಶ್ವಾಸಗಳಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಿದ್ದು ಪ್ರಶಂಸನೀಯ. ಉಪ ಪ್ರಧಾನಿ ಬಿಮಲೇಂದ್ರ ನಿಧಿಯವರನ್ನೇ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯನ್ನಾಗಿ ಕಳುಹಿಸಿಕೊಟ್ಟಿದ್ದು ಮತ್ತು ನಿಧಿಯವರ ಭಾರತ ಭೇಟಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಭಾರತ ನೇಪಾಳಗಳುಹಳೆಯ ಬಾಂಧವ್ಯಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿರಿಗುವ ಎಲ್ಲಾ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನೂ ತೋರ್ಪಡಿಸಿದೆ. ಪ್ರಧಾನಿ ಮೋದಿ ಕೂಡ ಈ ಪ್ರಯತ್ನಕ್ಕೆ ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ನೀಡಿದ್ದು, ಪ್ರಚಂಡ ಅಧಿಕಾರಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತ ನೇಪಾಳ ಸಂಬಂಧಗಳು ಹೊಸ ಹುಮ್ಮಸ್ಸುಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳಿವೆ. ಒಂಬತ್ತು ತಿಂಗಳ ಬಳಿಕ ಪ್ರಚಂಡ, ಸಮ್ಮಿಶ್ರ ಸರಕಾರದ ಪಾಲುದಾರರಾದ ಶೇರ್ ಬಹದ್ದೂರ್ ಅವರಿಗೆ ಅಧಿಕಾರ ಹಸ್ತಾಂತರಿಸಲಿದ್ದು, ಶೇರ್ ಬಹದ್ದೂರ್ ಕೂಡ ಭಾರತದ ಪರ ನಿಲುವನ್ನುಹೊಂದಿರುವುದು ಗಮನಾರ್ಹ ವಿಚಾರ. ಶೇರ್ ಬಹದ್ದೂರ್  ಹಿಂದುಸ್ತಾನ್ ಟೈಮ್ಸ್ ಗೆ ನೀಡಿರುವ ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ನಡುವೆ ಸಮತೋಲನ ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಸಂವಿಧಾನದ ಬಗೆಗಿನ ಭಾರತದಕಾಳಜಿಗಳನ್ನೂ ನೇಪಾಳ ಸರಕಾರ ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪರಿಗಣಿಸುವ ಭರವಸೆ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದೆ. ಈ ಎರಡೂ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ರಾಜಕೀಯ ನಾಯಕರ ಇಚ್ಚಾಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವ ಬದ್ಧತೆಯಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ನೇಪಾಳ-ಭಾರತದ ಭವಿಷ್ಯದ ಬಾಂಧವ್ಯ ನಿರ್ಧರಿತವಾಗಲಿದೆ.

      (This article was published in Vijaya Karnataka newspaper on 13 September 2016)

      KEERTHIRAJ (keerthiraj886@gmail.com)

      Assistant Professor

International Relations and Political Science

Alliance University, Bangalore. 

PRASHANTH S. P. (prashsp92@gmail.com)

Guest Lecturer,

Political Science

Dr. S. Gopalaraju Govt. First Grade College,

Anekal